Kolejny tom serii Mystagogia Benedicti, poświęcony niedzielom III–VI okresu wielkanocnego, należy do szczególnych spośród dotychczas opublikowanych. Zrozumiałym jest fakt, że są to niedziele o specjalnym charakterze mistagogicznym w roku liturgicznym, w którym przepowiadanie papieża Benedykta XVI było bardzo bogate. Stąd też wymagało osobnego tomu i wyodrębnienia go z całości okresu wielkanocnego. Od strony treści prezentowany zbiór stanowi bezpośrednią kontynuację tomu Mystagogia na Uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego i Oktawę Wielkiej Nocy. Dokonując cezury przemówień papieskich kierowaliśmy się bardziej kryterium praktycznym niż liturgicznym, który sugerowałby łączne ich wydanie w jednym tomie wielkanocnym.

Tekstem wprowadzającym do obecnego tomu jest pamiętna homilia kard. Josepha Ratzingera podczas pogrzebu św. Jana Pawła II (8.04.2005). Choć nie należy ona jeszcze do nauczania papieskiego sensu stricte, to zdecydowaliśmy się na jej umieszczenie jako wstępnego rozważania z kilku powodów. Po pierwsze, czasowo bezpośrednio poprzedza początek jego własnego pontyfikatu. Po drugie, w pewnym sensie pozwala na uchwycenie ciągłości pasterskiego posługiwania i nauczania obu papieży. Po trzecie, omawiany fragment J 21,1-19 idealnie wpisuje się w liturgię słowa III niedzieli wielkanocnej w roku C. Podobnie rzecz się miała z rozważaniem Drogi Krzyżowej kardynała Ratzingera na dziesięć dni przed śmiercią Jana Pawła II, jak też z homilią wygłoszoną podczas Wigilii Paschalnej (26.03.2005), które opublikowaliśmy w poprzednich tomach. Wraz z upływem czasu od ich wygłoszenia bardziej zdajemy sobie sprawę ze znaczenia epokowych chwil i wydarzeń, w których dane nam było uczestniczyć.

W omawianym tomie zachowaliśmy zasadniczy podział na cztery rozdziały, które odpowiadają czterem kolejnym niedzielom wielkanocnym. W każdym z rozdziałów publikujemy przemówienia papieskie według chronologii czasowej ich wygłoszenia. Przy każdym z nich podajemy sygnatury biblijne liturgii słowa danej niedzieli. Pozwoli to, wraz z indeksem cytatów biblijnych w części końcowej tomu, na pogłębioną lekturę komentarzy Benedykta XVI do poszczególnych tekstów Pisma Świętego, zwłaszcza Ewangelii.

Zamysłem pierwotnym serii było udostępnienie nauczania papieskiego zawartego w rozważaniach podczas niedzielnej modlitwy południowej. Ten zamysł uległ w obecnym tomie znacznemu poszerzeniu o homilie wygłoszone podczas mszy świętych w poszczególne niedziele wielkanocne. Najbardziej jest to widoczne w czwartą niedzielę wielkanocną, nazywaną też Niedzielą Dobrego Pasterza ze względu na czytane fragmenty Ewangelii św. Jana rozdział 10. Tradycyjnie w tym dniu papież Benedykt XVI zwykł podczas mszy świętej udzielać święceń kapłańskich i wygłaszał okolicznościową homilię omawiając właśnie tę ewangelię z wyraźnym ukierunkowaniem przyszłej posługi święconych kapłanów. Powracał następnie do tej ewangelii podczas rozważania południowego modlitwy Regina caeli, które kierował już zasadniczo do ogółu wiernych.

Bogactwo tekstów biblijnych liturgii słowa tego okresu poprowadziło nas jako redaktorów, do dalszego poszerzenia spectrum publikowanych tekstów papieskich. Tak jest przykładowo z Ewangelią III niedzieli wielkanocnej o uczniach idących z Chrystusem do Emaus. W nawiązaniu do niej Benedykt XVI pozostawił przepiękną modlitwę, w której naczelnym i powtarzającym się wezwaniem jest prośba uczniów skierowana do Pana Jezusa: „Zostań z nami, Panie” (Łk 24,29). Podobnym kryterium biblijnym kierowaliśmy się publikując rozważania przykładowo do Ps 145 i Ps 22, jak również Dz 6, 1-7 czy też Ap 5,11-14, które zostały wygłoszone w ramach audiencji generalnych w cyklu Liturgii Godzin i katechez środowych o modlitwie. Ich umieszczenie pośród papieskich rozważań modlitwy południowej i homilii ma na celu zaproszenie czytelników do pogłębionej lektury wszystkich tekstów liturgii słowa danej niedzieli i ocalenie od zapomnienia tych bezcennych refleksji rozproszonych pośród zbiorów tematycznych Benedykta XVI. Idąc tym tokiem rozumowania zdecydowaliśmy się na włączenie do rozważań V niedzieli wielkanocnej orędzia papieskiego na XXII Światowy Dzień Młodzieży oraz okolicznościowego przemówienia Benedykta XVI do ludzi młodych podczas liturgii pokutnej przed Niedzielą Palmową. Zasadniczym tematem był bowiem tekst J 13,31-34 o nowym przykazaniu miłości, który przynależy do liturgii słowa V niedzieli w roku C. Tą samą motywacją kierowaliśmy się włączając do tekstów VI niedzieli wielkanocnej przesłanie telewizyjne do uczestników spotkań na Polach Lednickich (7.06.2008), czy też rozważanie papieskie z audiencji do ministrantów, którego tematem była przyjaźń z Jezusem na podstawie ewangelii J 15,9-17 (2.08.2006). W ostatnim przypadku jest to zarazem pierwodruk tego rozważania w języku polskim.

Ostatnia uwaga redakcyjna dotyczy słów papieża wypowiedzianych do Polaków pod koniec południowego spotkania z wiernymi. Bardzo często Benedykt XVI krótko nawiązywał w nich do pełnego rozważania wygłoszonego przed modlitwą Regina caeli, ale niejednokrotnie odnosił się także do aktualnych uroczystości i wydarzeń w naszym kraju pozdrawiając nas przy tym serdecznie i błogosławiąc. Postanowiliśmy w większości zachować od zapomnienia te unikalne wypowiedzi papieskie, ponieważ zostały oryginalnie wygłoszone po polsku, a więc w języku, w którym Benedykt XVI zapragnął osobiście zwracać się do rodaków św. Jana Pawła II. Udostępniając tak zebrane teksty papieskie pozostaje życzyć owocnej pogłębionej lektury jako wprowadzenia w tajemnice roku liturgicznego / Ks. dr Andrzej Demitrów, redaktor serii Mystagogia Benedicti

Kolejny tom serii Mystagogia Benedicti jest poświęcony uroczystościom i świętom związanym z apostołami: św. Piotrem i św. Pawłem. Tym samym kontynuujemy cykl liturgiczny o świętych, idąc za opublikowanymi już tekstami uroczystości i świąt Pańskich oraz tekstami Maryjnymi. Podczas kwerendy okazało się jednak, że wypowiedzi Benedykta o tych apostołach wykraczają daleko poza tradycyjne daty: święta Nawrócenia św. Pawła (25 stycznia); święta Katedry św. Piotra (22 lutego) i uroczystości św. Piotra i Pawła (29 czerwca). Papież wielokrotnie powracał do postaci obu apostołów i ich nauczania podczas audiencji generalnych, zarówno w cyklu o świętych i błogosławionych Kościoła, jak też w katechezach o modlitwie. Wydarzeniem bezprecedensowym jednak był ogłoszony Rok św. Pawła (2008–2009), i cały cykl tematycznych wypowiedzi o Apostole Narodów zarówno w Rzymie, jak też podczas pielgrzymek do miejsc naznaczonych obecnością św. Pawła. Należy również pamiętać, że papieska posługa wiąże się nierozerwalnie z rzymskimi bazylikami tychże apostołów, w których następca św. Piotra tradycyjnie inauguruje swoją posługę. Przemawiając w tych miejscach Benedykt XVI wyraźnie odwoływał się do ich postaci i dziedzictwa. Ogromna ilość zebranych wypowiedzi papieskich z całego pontyfikatu poświęconych jedynie tym dwom apostołom legła u podstaw naszej decyzji o ich publikacji w osobnym tomie.

Prezentowany zbiór otwierają papieskie homilie początku pontyfikatu: pierwsza z nich, została skierowana do kardynałów na zakończenie konklawe (20 kwietnia 2005); w drugiej papież zwrócił się do zgromadzonych wiernych podczas inauguracji pontyfikatu na placu św. Piotra (24 kwietnia 2005); trzecia homilia została wygłoszona podczas kanonicznego objęcia bazyliki św. Pawła za Murami (25 kwietnia 2005). Zgłębiając ich treść z łatwością można się przekonać, jak wielką wagę przywiązywał Benedykt XVI do postaci św. Piotra i św. Pawła już początkach swojej zaledwie kilkuletniej, ale bardzo intensywnej posługi.

Zasadniczy trzon obecnego tomu stanowią wypowiedzi papieskie wygłoszone w liturgiczne uroczystości i święta apostołów Piotra i Pawła. Podobnie jak w tomie poświęconym uroczystościom i świętom Pańskim oraz świętom Maryjnym, o ich kolejności zadecydowała chronologia kalendarza liturgicznego. Stąd jako pierwsze przytaczamy homilie i rozważania wygłoszone w związku ze świętem Nawrócenia św. Pawła (25 stycznia). Ich znaczenie wykracza jednak daleko poza postać samego tylko apostoła narodów. Od czasów bowiem św. Piusa X to święto wieńczy Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan, podczas którego papież, w Bazylice św. Pawła za Murami, rokrocznie wygłasza homilię podczas uroczystych nieszporów do zgromadzonych licznie przedstawicieli Kościołów i wspólnot chrześcijańskich. Stąd ich charakter nie tylko Pawłowy, ale przede wszystkim ekumeniczny, z wyraźnym odniesieniem do aktualnej problematyki jedności chrześcijan.

W drugiej kolejności publikujemy homilie i rozważania na święto Katedry św. Piotra (22 lutego), które Benedykt XVI wygłosił w związku z tym świętem, zwłaszcza do grona kardynalskiego podczas konsystorza.

Najobszerniejszy zbiór stanowią papieskie homilie i rozważania podczas modlitwy Anioł Pański w uroczystość św. Piotra i Pawła (29 czerwca). Ujęliśmy jednak w tym miejscu również rozważania, które poprzedzały lub wieńczyły świętowanie tego ważnego dnia dla Rzymu, przykładowo w nieszporach rozpoczynających i kończących Rok św. Pawła (28 czerwca), czy też w związku z audiencją dla nowych metropolitów (30 czerwca 2012), jak również homilię z okazji ponownego otwarcia kaplicy paulińskiej (4 lipca 2009), która jest pierwodrukiem w języku polskim w obecnym tomie.

Ważną częścią obecnego tomu są następnie katechezy papieskie poświęcone obu apostołom, z których pierwsze pochodzą z cyklu katechez o świętych i błogosławionych. Unikalnym zestawem są następnie katechezy o św. Pawle, które Benedykt XVI wygłosił w Roku św. Pawła (2008–2009). Treściowo są one pogłębieniem teologii apostoła narodów i wskazaniem na aktualność przesłania jego życia i nauczania. Cennym uzupełnieniem tej części stanowią również wybrane katechezy papieskie z cyklu o modlitwie (2011–2012), które stanowią pogłębienie tekstów św. Pawła w tak ważnym temacie dla życia chrześcijańskiego.

Zwieńczeniem omawianego tomu są teksty okazjonalne wokół osoby św. Pawła, wygłoszone przez ojca świętego podczas jego pielgrzymek do miejsc związanych z życiem i posługą apostoła narodów lub w ich podsumowaniu.

Jako redakcja mamy świadomość, że większość prezentowanych wypowiedzi papieskich już było publikowanych zarówno w L’Osservatore Romano, jak również w tematycznych zbiorach: o apostołach, o Roku św. Pawła czy o modlitwie. Niektóre z nich są jednak mało znane i pozostają rozproszone, zwłaszcza homilie i rozważania przed modlitwą Anioł Pański. Ich zebranie w jednym tomie wokół liturgicznych uroczystości i świąt apostolskich przyczyni się z pewnością, mamy taką nadzieję, w lepszym poznaniu świętych apostołów Piotra i Pawła dzięki pogłębionej refleksji papieża Benedykta XVI / Ks. dr Andrzej Demitrów, redaktor serii Mystagogia Benedicti

Kolejny tom papieskich rozważań w Roku Liturgicznym zawiera teksty napisane i wygłoszone przez Benedykta XVI w związku z okresem Wielkiego Postu. To bardzo ważny czas w życiu całego Kościoła i każdego chrześcijanina, w którym wspólnotowo podjęta pokuta staje się drogą nawrócenia i wewnętrznej odnowy. Stąd też wypowiedzi papieskie są tak liczne i tematycznie ukierunkowane przez stosunkowo krótki, ale bardzo intensywny czas pokutnej „czterdziestnicy”.

Tę szczególną rolę Wielkiego Postu Benedykt XVI podkreślał przede wszystkim poprzez doroczne orędzie, publikowane kilka miesięcy wcześniej, którego tematyka służyła umocnieniu całego Kościoła w pokutnych wysiłkach na drodze nawrócenia. W ciągu całego swego pontyfikatu papież podjął w tych orędziach istotne kwestie życia według Ewangelii, z mocnym osadzeniem zasadniczego przesłania w realiach aktualnych problemów Kościoła i świata. W niniejszej publikacji tekstów Benedykta XVI umieszczamy je w pierwszej części, według ich porządku chronologicznego, jako swoiste wprowadzenie w teologię wielkanocnej pokuty.

Drugą część zbioru papieskich rozważań stanowią teksty wygłoszone w Środę Popielcową, zarówno podczas przedpołudniowych audiencji generalnych, jak też w homiliach wieczornej celebracji Liturgii stacyjnej i Mszy świętej w Bazylice św. Sabiny. O ile katechezy tego dnia od strony treści były wyraźnym podjęciem głównego tematu aktualnego orędzia na Wielki Post, to w homiliach celebracji liturgii eucharystycznej papież pogłębiał istotne postawy i czyny pokutne, które stanowią czytelne świadectwo autentycznego nawrócenia chrześcijanina, zarówno w aspekcie osobistym, jak i wspólnotowym. Podobnie jak w orędziach wielkopostnych tak i tym razem został zachowany porządek chronologiczny wygłoszonych rozważań, zarówno w przypadku katechez z audiencji generalnych, jak i w homiliach ze mszy świętej Środy Popielcowej.

W części trzeciej wielkopostnej Mystagogii Benedicti zebraliśmy papieskie rozważania podczas południowej modlitwy Anioł Pański, wygłoszone w poszczególne niedziele Wielkiego Postu. Zawierają one bardzo syntetyczne i pogłębione zarazem wyjaśnienie czytań biblijnych, według ich kolejności zawartej w lekcjonarzu mszalnym. W ich zestawieniu kierowaliśmy się kolejnością liturgicznego porządku tego czasu, od pierwszej do piątej niedzieli wielkopostnej, a dopiero na drugim miejscu ich chronologicznym wygłoszeniem. Dodatkowo, w niektóre niedziele tego okresu Benedykt XVI odwiedzał parafie Wiecznego Miasta, bądź odbywał podróże apostolskie. Zawsze przy takiej sposobności wygłaszał homilię do czytań z danego dnia Wielkiego Postu, wprowadzając wiernych zgromadzonej wspólnoty w misteria tego świętego czasu. Przypuszczalnie z uwagi na ich lokalny charakter niektóre z tych tekstów nie zostały przetłumaczone w polskiej edycji L'Osservatore Romano. W tym wydaniu po raz pierwszy ukazują się one w języku polskim będąc tym samym pomocą w zrozumieniu i przyjęciu Słowa Bożego w tak ważnym okresie dla życia Kościoła.

W ostatniej, czwartej części tego zbioru zamieściliśmy trzy homilie Benedykta XVI wygłoszone w dni powszednie Wielkiego Postu, przy okazji podróży apostolskich i w rocznicę śmierci św. Jana Pawła II. Podobnie jak w przypadku niedzielnych homilii, tak również w słowie głoszonym w ciągu tygodnia celem papieskiego przepowiadania było wyjaśnianie fragmentów Pisma Świętego, które liturgicznie przypisane są do danego dnia, i ukazanie ich aktualności w codziennym powracaniu całym sercem do Boga.

Dziękując za życzliwe przyjęcie dotychczas opublikowanych tomów Mystagogii Benedicti życzymy owocnego zgłębiania i podjęcia Chrystusowego orędzia wzywającego nas do ciągłego nawracania się. Niech niniejsza publikacja będzie dla wszystkich czytelników dodatkowym wsparciem i umocnieniem na drodze wielkanocnej pokuty / Ks. dr Andrzej Demitrów, redaktor serii Mystagogia Benedicti

Prezentując w obecnym tomie serii Mystagogia Benedicti teksty papieskie na okres Bożego Narodzenia, pragniemy zwrócić uwagę na kilka istotnych cech tego zbioru, który doczekał się obecnie drugiego wydania w wersji poprawionej i rozszerzonej.

Podczas kwerendy w dostępnych materiałach wystąpień Benedykta XVI szybko okazało się, że bardzo wielka ilość jego przemówień na poszczególne dni tego okresu liturgicznego wymaga publikacji dwóch osobnych tomów. Pierwszy, który obejmuje Oktawę Bożego Narodzenia, czyli teksty od Mszy świętej w noc Narodzenia Pańskiego, 24 grudnia, do Uroczystości Świętej Bożej Rodzicielki, przypadające 1 stycznia, stanowi treść obecnej publikacji. Drugi tom natomiast obejmuje szeroko pojęty okres Epifanii, czyli wypowiedzi papieskie od Uroczystości Objawienia Pańskiego do Święta Ofiarowania Pańskiego.

Kolejną ważną cechą obecnego zbioru przemówień jest jego chronologia, bazująca na kolejnych dniach Oktawy Bożego Narodzenia. Sam dzień uroczystości Narodzenia Pańskiego obejmuje teksty wygłoszone zarówno podczas mszy świętej w nocy, jak też orędzie Urbi et orbi, tradycyjnie przekazywane zgromadzonym podczas modlitwy południowej Anioł Pański. Do tego zbioru włączyliśmy w tym miejscu homilię papieską, którą wygłosił w Betlejem, w Bazylice Narodzenia Pańskiego, podczas podróży apostolskiej do Ziemi Świętej. Uznaliśmy bowiem, że jej treść, bazująca na czytaniach z tej właśnie uroczystości, wprowadzi jeszcze głębiej w Misterium wcielenia Słowa Bożego.

Drugi dzień świąt Bożego Narodzenie to zarazem święto św. Szczepana, pierwszego męczennika, któremu niemal rokrocznie towarzyszyło słowo rozważania podczas tradycyjnej południowej modlitwy papieża. Również Niedziela Świętej Rodziny była dla Benedykta XVI sposobnością do podjęcia rozważania podczas tej właśnie modlitwy nad życiem ukrytym Zbawiciela. Podobnie i w tym przypadku włączamy do tej części papieską homilię wygłoszoną w Nazarecie, podczas wspomnianej wyżej podróży do Ziemi Świętej. W prezentowanym tutaj wydaniu uzupełnionym zamieszczamy dodatkowo przemówienia papieskie wygłoszone w Niedzielę Świętej Rodziny oraz orędzie skierowane do ks. kard. Antonio María Rouco Varela na tę okazję w 2011 r.

Ważną część obecnego zbioru stanowią słowa Benedykta XVI wieńczące rok kalendarzowy, w ramach I nieszporów z Uroczystości Świętej Bożej Rodzicielki. Były one wprowadzeniem do dziękczynnej pieśni Te Deum za miniony rok i zarazem podsumowaniem, z perspektywy wiary, najważniejszych wydarzeń ostatnich miesięcy w Kościele i na świecie. Niektóre z przemówień papieskich nie były dotychczas tłumaczone na język polski, stąd tym cenniejsze ich udostępnienie w kontekście wydania Mystagogii Benedicti. Podstawą przekładu był tekst w języku włoskim, w którym też papież wygłaszał rozważanie w Bazylice św. Piotra, dostępny obecnie na stronie internetowej Stolicy Apostolskiej.

Sam dzień Uroczystości Świętej Bożej Rodzicielki obfitował przede wszystkim w rokrocznie wygłoszone przez Benedykta XV homilie podczas Mszy świętej i następujące po niej rozważanie przed modlitwą Anioł Pański, wraz z życzeniami noworocznymi, wygłoszonymi w wielu językach. W obecnej publikacji przytaczamy razem homilie i rozważania z modlitwy południowej, w kolejności chronologicznej ,dołączając życzenia noworoczne w języku polskim.

Zwieńczeniem tego tomu w wydaniu uzupełnionym są nie tylko trzy katechezy Benedykta XVI, wygłoszone podczas audiencji ogólnych w środy, które przypadały na czas oktawy Bożego Narodzenia. Ich wymowa i znaczenie są szczególnie istotne dla wprowadzenia w Misterium wcielenia odwiecznego Słowa. Dodatkowo zamieszczamy polskie pierwodruki tekstów papieskich przemówień wygłoszonych do grup z różnych krajów, ofiarowujących okolicznościową choinkę do stajenki na Plac św. Piotra, jak również wystąpienia Benedykta XVI do dzieci i młodzieży z Włoskiej Akcji Katolickiej. Chociaż te spotkania odbywały się jeszcze w Adwencie, to ich charakter zadecydował o ich umieszczeniu w tomie poświęconym Bożemu Narodzeniu. Prawdziwym dopełnieniem obecnej edycji, poprawionej i poszerzonej, jest tekst papieski «Chrześcijanie bez kompromisów», publikowany 20 grudnia 2012 r. w «Financial Times» na prośbę angielskiej gazety z okazji Bożego Narodzenia i ukazania się książki o dzieciństwie Jezusa / Ks. dr Andrzej Demitrów, redaktor serii Mystagogia Benedicti

Cezary z Arles urodził się w 469 lub 470 r. w Cabillonensis, obecnie Chalon-sur-Saône, prawdopodobnie w rodzinie o rzymskim rodowodzie i już chrześcijańskiej. Młodość spędził w klasztorze na jednej z Wysp Leryńskich, następnie, z powodu słabego stanu zdrowia, udał się do Arles. Tam otrzymał święcenia kapłańskie, a biskup Arles Eoniusz, widząc jego zapał duszpasterski i wykształcenie, wyznaczył go na swojego następcę. Na tym stanowisku pozostał Cezary 40 lat – od 502 r. do swojej śmierci 27 sierpnia roku 542. Cezary założył Klasztor pw. św. Jana. Osobiście starał się w Rawennie u króla Teodoryka o wykupienie wziętych do niewoli mieszkańców Orange i rozmawiał z papieżem Symmachem. Papież ustanowił Arles metropolią kościelną, a w roku 514 podniósł do godności prymasostwa Galii. Cezary – jako biskup Arles i wikariusz Stolicy Apostolskiej oraz prymas Galii i Hiszpanii – organizował i uczestniczył aż w sześciu synodach (Agde 506 r., Arles 524 r., Carpentras 527 r., Orange 529 r., Vaison 529 r., Marseille 533 r.), był świetnym organizatorem życia kościelnego. Rozwijał na szeroką skalę działalność charytatywną, a także dbał o życie monastyczne, budując klasztory męskie i żeńskie, dla których napisał reguły.

Jako gorliwy duszpasterz biskup Cezary niestrudzenie głosił kazania, z których do dzisiaj zachowało się 238. Napisał trzy, skromnych raczej rozmiarów, traktaty teologiczne: De mysterio Sanctae Trinitatis, Breviarium adversus haereticos, De gratia. Zarówno kazania, jak i traktaty oraz Expositio in Apocalypsim zawierają zasadniczo odpowiedzi na problemy, jakimi żyli chrześcijanie w pierwszej połowie VI w. w Galii.

Publikacja tomu 447 w Sources Chretiennnes w 2000 r. otworzyła szeroki dostęp do pierwszej części Sermones de Scriptura św. Cezarego z Arles. Tekstem łacińskim jest ten ustalony przez ojca G. Morin OSB, który został opublikowany w Opera omnia Caesarii w latach 1937–1942. Przedwczesna śmierć o. J. Courreau przerwała publikację tego wydania, które powinno zawierać trzy tomy, dwa do Starego Testamentu (I: Kazania 81–105 oraz II: Kazania 106–143) oraz jeden do Nowego Testamentu (III: Kazania 144–186). Wszystkie kazania o Piśmie Świętym (81–186), a także kazania na poszczególne święta (187–213) oraz kazania o świętych (214–232) zostały przełożone przez J. Courreau, benedyktyna z opactwa Saint-Martin de Ligugé, których tłumaczenie ukończył 25 marca 1988 r., dysponując tekstem znanym na ówczesnym poziomie badań i wiedzy na ten temat.

W roku 2017 rozpoczęto oficjalnie proces postępowania zmierzającego do ogłoszenia św. Cezarego z Arles doktorem Kościoła. Pozwoliło to przyśpieszyć prace nad wydaniem tej pozycji i pozostałych jego dzieł, jeszcze niewydanych w Sources Chretiennnes. Jeśli nawet Sermones de Scriptura przedstawiają egzegezę inspirowaną w dużej mierze przez św. Augustyna i Orygenesa, dającą potrójny poziom interpretacji Pisma Świętego – historyczny, moralny i duchowy – to należy pamiętać, że jest to najstarsze do tej pory świadectwo kazań odnośnie do całości tekstu biblijnego, rozpowszechnione w okresie decentralizacji parafii miejskich i ich przenoszenia na wieś.

We wspomnianym wyżej roku 2017 episkopat Francji wystosował prośbę do Watykanu o rozszerzenie kultu św. Cezarego z Arles na cały Kościół powszechny. Dnia 22 grudnia 2022 r. w Aix en Provence zatwierdzono skład Międzynarodowego Komitetu Naukowego do pracy nad dziedzictwem św. Cezarego, w którego skład wchodzi 10 przedstawicieli: z USA przewodnicząca M.-J. Delage (zm. 28.04.2025 r.) i A. Ferrero, z Chile M.A. Durán, z Francji B. Gain, D. Gonnet SJ, M. Guyon, z Federacji Rosyjskiej D. Omelchenko, z Polski J. Pochwat MS, z Włoch F. Tedeschi, z Hiszpanii R.V. Marin oraz tłumacze: z Francji J.-L. Aldorf i z Republiki Południowej Afryki J.J. van Rensburg, a także dyrektor publikacji G.-J. Abel z Francji.

Dnia 13 stycznia 2023 r. oficjalnie zakończył się przewód zmierzający do orzeczenia św. Cezarego z Arles doktorem Kościoła na poziomie diecezji Aix en Provence i Arles, a rozpoczął się w Rzymie. Należy ufać, że zostanie pozytywnie doprowadzony do końca. Ze względu na wielkie walory świadectwa życia biskupa z Arles i aktualność jego nauczania dobrze byłoby dedykować temu świętemu kościół albo kaplicę. Rzeczą naturalną będzie dokończenie przygotowania tekstów krytycznych wszystkich jego dzieł, nad czym pracuje zespół naukowców związanych z serią wydawniczą Sources Chrétiennes. Warto odnotować, że Konferencja Episkopatu Polski podczas 397. zebrania plenarnego, odbywającego się w Warszawie w dniach 13–14 marca 2024 r., na podstawie art. 19 statutu KEP, na wniosek abpa Érica de Moulins-Beauforta, przewodniczącego Konferencji Episkopatu Francji, wyraziła poparcie dla przyłączenia się do petycji do Ojca Świętego Franciszka w sprawie nadania św. Cezaremu z Arles tytułu doktora Kościoła / Ks. Józef Pochwat MS, fragment Wstępu

Niniejsza książka jest próbą chronologicznego uporządkowania podstawowych stylów pisma, powstałych w obrębie litery łacińskiej na przestrzeni ostatnich dwóch tysięcy lat. Polska literatura jest niestety bardzo uboga w publikacje o tematyce paleograficznej, bo właściwie wymienić można jedynie dwa tytuły: Paleografię łacińską Władysława Semkowicza z 1951 roku oraz Zarys dziejów pisma łacińskiego Aleksandra Gieysztora z roku 1973. Data publikacji rzeczonych książek, bardzo zresztą wartościowych, sugeruje, iż wielce pożądana byłaby na rynku polskim zaktualizowana praca o tej tematyce. To jednak pozostaje zadaniem dla historyków i paleografów.

W swojej książce, jak wspomniałam, staram się „jedynie” przedstawić chronologię podstawowych stylów pisma litery łacińskiej, począwszy od pisma rzymskiego po czasy współczesne.

Pomijam jednak zagadnienie druku. Interesuje mnie transformacja litery pisanej – zarówno kodeksowej (książkowej), jak i codziennej, dokumentowej. Zresztą pomimo wynalezienia druku, około roku 1450, litera pisana wciąż była powszechnie używana i nieprzerwanie do XX wieku ulegała transformacjom, sprowadzając do świata kaligrafii przepiękne style pisma, choćby kursywę humanistyczną czy kursywę angielską. Określenie „jedynie”, którego użyłam kilka zdań wcześniej, sugeruje, jakoby było to zadanie błahe czy wręcz proste. Nic bardziej mylnego. Nie byłoby bowiem przesadą stwierdzenie: „burzliwe losy litery łacińskiej”. Każda epoka owocowała kilkoma podstawowymi stylami pisma, te z kolei często można podzielić na wiele odmian, a kategoryzować ze względu na czas (wiek), miejsce (odmiany krajowe), skryptoria (ośrodki piśmiennicze), przeznaczenie (ekskluzywne księgi lub powszechna dokumentacja) itp. Często też różne style pisma wpływały na siebie nawzajem, tworząc różnego typu bas­tardy (bastarda gotycka, czyli ta najbardziej popularna, to tylko jeden z wielu stylów noszących taką nazwę), a także pisma przejściowe na styku dwóch epok – mijającej i rodzącej się. Powoduje to niemały zamęt, gdy próbuje się chronologicznie uporządkować literę łacińską. Dla każdej osoby urzeczonej kaligrafią i historią litery, a zwłaszcza dla tych pasjonatów, którzy szkolą w sobie umiejętności kaligraficzne, niezwykle istotna jest wiedza na temat używanego stylu pisma. Może ona bowiem wpłynąć na przyswajanie umiejętności kaligraficznych. Podjęłam się niełatwego zadania, a poprzeczkę ustawiłam sobie jeszcze wyżej, upierając się, iż wzorniki wszystkich omawianych stylów pisma przygotuję własnoręcznie – zadanie o tyle niełatwe, że niektóre z nich musiałam sobie przyswoić specjalnie na potrzeby tej publikacji. I choć początkowo spodziewałam się opisać najwyżej kilkanaście stylów pisma, ostatecznie zrobiła się z tego ilość zdecydowanie większa – około czterdziestu wymienionych stylów pisma, a każdy z nich zilustrowany wzornikiem z pełnym alfabetem minuskuł i majuskuł...

Litery są cudem. Bez nich nie byłoby świata pod postacią, jaką znamy. Nasza wiedza o historii naszej cywilizacji i dawnych kultur bez liter byłaby nieporównywalnie uboższa. Litery są nośnikiem myśli, marzeń, idei zdolnym pokonać czas i przestrzeń. Są wspaniałym narzędziem o potężnej mocy i tylko od nas zależy, w jaki sposób z niego skorzystamy, zwłaszcza w czasach, w których oddajemy kolejne sfery naszego życia wszechogarniającej cyfryzacji.

Krótka historia litery łacińskiej jest próbą chronologicznego uporządkowania podstawowych stylów pisma, powstałych w obrębie litery łacińskiej na przestrzeni ostatnich dwóch tysięcy lat. Zaprezentowanych w niej zostało nieco ponad czterdzieści najważniejszych stylów pisma – zarówno wzorce alfabetyczne, jak i przykłady w tekście ciągłym – z krótką charakterystyką i komentarzem historycznym. Całość zilustrowano mapami, ułatwiającymi zrozumienie przenikania się kultur piśmienniczych cywilizacji łacińskiej / Ewa Landowska

Elementarz do nauki pisania i czytania ułożony według metody nauki pisania powstał z potrzeby przywrócenia nauce pisania odpowiedniej rangi. Od dziesięcioleci obserwujemy drastycznie obniżający się poziom umiejętności pisania wśród dzieci szkolnych, a także zanikającą umiejętność nauczania pisania wśród nauczycieli.

Przyczyną takiego stanu rzeczy jest fakt, iż autorzy współczesnych elementarzy, kładąc nacisk na naukę czytania, nie zdają sobie sprawy z tego (lub fakt ten ignorują), że nauka pisania jest niezwykle trudna i wymagająca dla osoby nauczającej, ale zwłaszcza dla dzieci przyswajających sobie tę umiejętność.

Inicjatywę podjęła Ewa Landowska, zajmująca się kaligrafią i nauką pisania od 20 lat, zapraszając do współpracy Izabelę Barankiewicz – neurologopedę, nauczycielkę, absolwentkę polonistyki (w tym projekcie odpowiedzialna za wiersze), Kamilę Piazza – doktora sztuk pięknych (autorka ilustracji w elementarzu) oraz Monikę Wojtaszek-Dziadusz – doktor habilitowaną sztuk pięknych (odpowiedzialną za projekt książki).

Tak powstał elementarz, w którym każdy z jego komponentów został rzetelnie opracowany przez kompetentne w swych dziedzinach osoby, począwszy od liter, część merytoryczną, przez ilustracje, wierszyki dla dzieci oraz dobrze zaprojektowaną całość.

Elementarz przeznaczony będzie dla nauczania prywatnego i domowego. Będą mogli z niego korzystać nauczyciele szkół niepublicznych i rodzice, uczący swoje dzieci w domu. Nauczanie pisania nie jest proste, dlatego do elementarza przygotowany został Podręcznik dla nauczycieli i rodziców, z którego można nauczyć się pisać pismem szkolnym, zaprojektowanym przez Ewę Landowską. Do Podręcznika dla nauczycieli i rodziców przygotowane zostały Zeszyty ćwiczeń dla dzieci i dorosłych.

BARDZO WAŻNA UWAGA DO "PODRĘCZNIKA DO ELEMENTARZA". Proszę się nie dziwić, jeżeli po otwarciu egzemplarza zobaczycie goły grzbiet z widocznym szyciem, to był zamierzony cel. Już wyjaśniamy, dlaczego… Książka „Podręcznik do elementarza” oprawiona jest w specjalną oprawę, zwaną broszurą szwajcarską. Cecha charakterystyczna takiego rodzaju oprawy to otwarty grzbiet i umocowanie okładki tylko do tylnej części bloku książki. Dzięki temu rozwiązaniu można zobaczyć łączenie składek, które, podobnie jak w książce dawnej, są szyte i tworzą dekoracyjne „zwięzy”. Oprawa taka jest bardzo estetyczna i trwała dzięki dodatkowemu klejeniu... A więc prosimy, by się nie martwić – nie jest to jakiś defekt i niedopracowanie.

Więcej informacji znajdziesz na stronie elementarz.info

„Gdy... nowa ziemia rodziła się w bólu” – z Hymnu Godziny Czytań na dzień św. Benedykta.

Dobry gospodarz wybiera zawsze ze swego skarbca rzeczy nowe i stare. W historii zbawienia stare mają wciąż blask młodości i dlatego nie wahamy się jeszcze raz sięgnąć do postaci z szóstego wieku – świętego Benedykta, który stał na przełomie starożytności i średniowiecza, uczestnicząc w tym rodzeniu się nowej ziemi, stojąc u kolebki nowej Europy i obdarzając ją bogatą w trwałe wartości Regułą.

Z całą pewnością i dzisiaj ludzkość stoi na znaczącym zakręcie swych dziejów. Niebywały postęp techniczny; zwłaszcza w dziedzinie informatyki i wytwarzania dóbr, rosnąca dysproporcja między bogactwem a biedą w skali indywidualnej i globalnej w połączeniu z zanikiem wartości etycznych u tak wielu ludzi, może doprowadzić do zmian w świecie na niewyobrażalną skalę. Jak się w tym wszystkim nie pogubić? Święty Benedykt chce dopomóc, wskazując nieustannie od z górą półtora tysiąca lat na modlitwę, pracę i szanowanie drugiego człowieka. Prosta to w zasadzie recepta, a jakże trudna do stosowania. Widzimy, co się dzieje, gdy programowo usuwa się z życia człowieka wymiar Absolutu, gdy pracować się nie chce lub przeciwnie tworzy się z pracy nowego bożka, gdy przy przekształceniach na wszystkich płaszczyznach życia ludzkiego nie szanuje się człowieczej godności. Święty Benedykt zdaje się wzywać: Idźcie sprawdzoną drogą. Zapewnia wam ona pokój we wszystkich jego aspektach.

Przedstawiamy Drogim Czytelnikom kolejne wydanie książki (poprzedni tytuł: "Święty Benedykt" oraz w osobnej publikacji wydaliśmy "Historia i symbolika medalika św. Benedykta"), którą przed laty napisał nasz Współbrat, śp. Ojciec Paweł Sczaniecki. Jego szeroka wiedza, którą dzielił się chętnie ze wszystkimi, Jego osobowość, styl bycia, kaznodziejstwo – to wszystko jeszcze w pewien sposób trwa w atmosferze Opactwa. Niech więc na nowo jeszcze wyraźniej zabrzmi to, co napisał był o ukochanym przez siebie i przez nas Założycielu.

Założeniem naszym jest dostarczyć ludziom materiału do rozważań nad sensem życia współczesnego człowieka w czasie wielkich przemian, gdy nasza nowa ziemia „rodzi się w bólu”. Może za mało było w Polsce monastycznego czynnika w spojrzeniu na życie duchowe i możliwości rozwijania go w różnych środowiskach. Próbujemy przybliżać naszym Czytelnikom świadectwa zarówno dawnych mnichów, jak i tych, którzy dzisiaj nazywają siebie mnichami, choć realizują życie monastyczne w sposób różniący się od tego, co było przed laty.

Pierwsze i ostatnie słowo Reguły św. Benedykta, to „Słuchaj... dojdziesz”. Przedstawiając tę książkę, proponujemy: „Przeczytaj – skorzystasz”.

Prezentujemy naszą nową linię produktów grawerowanych laserowo. Jesteśmy dumni również z tego powodu, że proces graweru odbywa się u nas, na miejscu.

WAŻNE!!! Zdjęcie produktu jest poglądowe. Kolorystyka może się nieznacznie różnić. Jako że proces graweru przebiega w naszym wydawnictwie, termin realizacji może się przedłużyć do tygodnia.

Wzór medalu pochodzi z kościoła opactwa tynieckiego, gdzie dwa medale św. Benedykta typu karawaka wiszą w nawie głównej.

Na medalu nie przedstawiono postaci samego św. Benedykta, lecz jedynie krzyż wraz z inicjałami łacińskich modlitw. Takie wersje były popularne w XVII i w XVIII w., choć równolegle spotykamy również i inne odmiany.

W awersie medalu na czterech polach wyznaczonych przez ramiona krzyża znajdują się litery: C S P B czyli: Crux Sancti Patris Benedicti (Krzyż świętego Ojca Benedykta). Na belce pionowej krzyża, od góry do dołu: C S S M L: Crux Sancta Sit Mihi Lux (Krzyż święty niech będzie mi światłem). Na belce poprzecznej krzyża: N D S M D: Ne Draco Sit Mihi Dux (Diabeł [dosłownie: smok] niech nie będzie mi przewodnikiem). W otoku medalu na szczycie znajduje się monogram IHS (oznaczający Jezusa Chrystusa); litery w prawo: V R S N S M V – S M Q L I V B: Vade Retro Satana, Numquam Suade Mihi Vana – Sunt Mala Quae Libas, Ipse Venena Bibas (Idź precz szatanie, nie kuś mnie do próżności, złe jest to, co podsuwasz, sam pij swoją truciznę).

W rewersie medalu umieszczono wielki krzyż z inicjałami 18 liter oraz 6 małych równoramiennych krzyżyków. Zapisano w ten sposób całą modlitwę z prośbą o wybawienie od zarazy i ataków złego ducha. Litery i krzyżyki wykonywano zwykle na krzyżu z dwoma poprzeczkami. Według tradycji autorem tej modlitwy miał być żyjący w połowie VIII w. papież Zachariasz, stąd nazywano krzyż z tymi literami krzyżem Zachariasza, albo też „karawaką”. Łączenie modlitw z krzyża św. Benedykta i papieża Zachariasza stało się bardzo popularne w Polsce od 2. połowy XVII w.; przyczynili się do tego mnisi z opactw w Sieciechowie, Łysej Górze, a zwłaszcza dwóch tynieckich mnichów, autorów książeczek o kulcie św. Benedykta i krzyżach z nim związanych: ojcowie Chryzostom Zdrowski i Amand Zawadzki.

Na szczycie otoku umieszczono odnoszący się do Chrystusa monogram I N R I: Iesus Nazarenus, Rex Iudaeorum (Jezus Nazarejczyk, Król Żydów). Na obu belkach krzyża oraz w otoku mamy: + Z + D I A + B I Z S A B + Z + H G F + B F R S / Michał T. Gronowski OSB. Więcej o znaczeniu i symbolice znajdziesz na stronie: Historia i znaczenie medalionów św. Benedykta w kościele tynieckim

Uwaga! Produkt nie jest poświęcony. Informujemy, że w przypadku medalika św. Benedykta akt poświęcenia nie jest zarezerwowany tylko dla benedyktynów. Każdy kapłan może dokonać poświęcenia medalika.

Koniecznie przeczytaj: IHS czy PAX? Wyjaśnienie w sprawie symboliki medalika św. Benedykta

Poza zeszytami ćwiczeń wskazane jest, aby zarówno osoba dorosła, jak i dziecko uczące się pisać, powtarzało ćwiczenia w „czystych” zeszytach. Pamiętajmy, iż proporcja pól: środkowego, górnego i dolnego w zwykłych zeszytach w trzy linie jest inna niż w zeszytach ćwiczeń (zagadnienie to zostało omówione w podręczniku). W takiej sytuacji należy trzymać się wyznaczonych pól, co oznacza, że wydłużenia górne i dolne w zwykłych zeszytach będą nieco dłuższe. Można też nabyć czysty zeszyt w trzy linie, w którym proporcje będą identyczne z oryginalnymi. Zeszyty te zostały przez nas specjalnie przygotowane.

Nauka pisania powinna trwać kilka lat (około 4) i powinna być prowadzona regularnie (właściwie codziennie). Do zeszytów ćwiczeń warto powracać jeszcze długo po ich „przerobieniu” – niech za wzorzec posłużą nam najlepsze przykłady szkoły przedwojennej: nauka pisania trwała około sześciu lat i nierzadko w zeszytach klasy czwartej i piątej można oglądać wciąż powracające podstawowe ćwiczenia kaligraficzne / Ewa Landowska

Więcej informacji znajdziesz na stronie elementarz.info

Autorka ilustracji:

dr Kamila Piazza – artystka rzeźbiarka, doktor Sztuk Pięknych. Laureatka Stypendium Twórczego Prezydenta Miasta Krakowa (2011) oraz Stypendium Twórczego im. Henry’ego Dorena (2010). Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie na Wydziale Rzeźby (2011) i Grafiki (2009). Ilustratorka „Elementarza do nauki pisania i czytania”. Doktorantka Wydziału Sztuki i Nauki na Uniwersytecie Paryskim Pantheon Sorbonne I pod kierunkiem prof. Olgi Kisselevej.