Do rąk czytelnika oddaję książkę, która stanowi kontynuację i rozwinięcie wątków poruszonych w mojej poprzedniej publikacji pt. Zwierciadło muzyki, zatem z konieczności niektóre z nich muszą być tutaj powtórzone. Rozpatruję tu tę sferę działalności artystycznej człowieka w rozumieniu musica speculativa, czyli w jej najgłębszym aspekcie i prawdziwej naturze czy nawet, moglibyśmy powiedzieć, przeznaczeniu – w jej zdolności do bycia zwierciadłem logosu.

Jednocześnie tym, co odróżnia tę książkę od poprzedniej, jest zmiana perspektywy. O ile w pierwszej starałam się odkrywać przed czytelnikiem tę zwierciadlaną naturę muzyki, to tutaj raczej akcent pada na sytuację obecną, w której się znajdujemy, czyli po katastrofie rozbicia tego lustra na tysiąc kawałków. Z różnych bowiem względów nie możemy już go podziwiać w pełnej krasie. Staliśmy się raczej piewcami dawnego, czasem może na poły mitycznego, blasku czasu, kiedy było nienaruszone, a także zbieraczami porozrzucanych odłamków. Próbujemy z nich ułożyć choćby część całości, powodowani oczywistym pędem do poszukiwania piękna i z jego pomocą – Boga. Podświadomie bowiem odczytujemy ślady logosu odbite nawet w najmniejszych znalezionych okruchach tego lustra. Jak doszło do rozbicia i na czym ono polega? Czy jest szansa na poskładanie zwierciadła muzyki?

Znajdą się być może także i tacy, którzy radykalnie będą chcieli powrócić do stanu sprzed „katastrofy”, jaką było rozbicie, odzyskać dawną muzykę i dawny obraz świata, idealizując oczywiście przeszłość. To ci, którzy podobnie jak dzisiejsi kontrrewolucjoniści i monarchiści pragną odwrócenia nie tylko biegu historii, ale też zmiany ludzkiej mentalności, „naprawy” świata.

Inni z kolei prezentują podejście archeologiczne, mówiąc: „Możemy kultywować i w naszych czasach dawną muzykę, pod warunkiem, że zostanie ona oczyszczona z patyny późniejszych interpretacji”. To ideowi sojusznicy tych, którzy pragną całkowitego powrotu do źródeł we wszelkich przejawach kultury, jak choćby powrót do Biblii w jej czystej postaci, bez nalotu późniejszych tłumaczeń i egzegezy, czy liturgii pierwszych chrześcijan, bez skażenia i zafałszowania późniejszymi rozumieniami jej sensu i natury itd. Muzyka dawna, ta „prawdziwa”, będzie w ich ujęciu autentyczna tylko wtedy, gdy będzie wykonywana w sposób dokładnie taki sam jak w przeszłości. Tylko bowiem powrót do historycznych źródeł może, ich zdaniem, zapewnić nam kontakt z „muzyką prawdziwą”.

Jeszcze inni jedynie zbierają rozsiane artefakty dawnego muzycznego świata i, traktując je niczym relikwie, ze łzami wzruszenia wspominają dawną świetność świata jedności natury i kultury – harmonii świata i harmonii muzyki, swoisty dowód na istnienie Boga. Dążą zaś do zamknięcia się przed współczesnością i uprawiania kultu przeszłości... / Antonina Karpowicz-Zbińkowska

W historii refleksji nad istotą muzyki przez wieki ścierały się dwa nurty, oba wywodzące się z antyku: pierwszy to nurt arystoksenosowski, sprowadzający muzykę do domeny zmysłów, zwłaszcza słuchu, oraz pamięci, dzięki której pojedyncze dźwięki łączą się w melodię. 

Drugi nurt, szczególnie doceniany w średniowieczu, to nurt pitagorejski, który z kolei sprowadzał muzykę do liczb, czyli do sfery intelektu i spekulacji intelektualnych. Stąd właśnie wywodzi się określenie musica speculativa, a więc muzyka będąca przedmiotem oglądu intelektualnego. W średniowieczu uczony musicus badał relacje pomiędzy dźwiękami nie za pomocą zmysłu słuchu, lecz raczej wzroku: wglądał w dźwięki utrwalone za pomocą notacji muzycznej i w tym zapisie niczym w zwierciadle (speculum musicae) widział ukryte niezmienne prawdy zapisane za pomocą boskich proporcji.

Autorka, z podziwu godną odwagą, tworzy wizerunek muzyki, która może odnaleźć prawdę o sobie jedynie w harmonii z porządkiem Całości, a więc pierwotnym ładem, logosem (...). Muzyka ma przekazywać prawdę o Bogu, świecie i człowieku. (...) Dla Karpowicz-Zbińkowskiej prawdziwa muzyka liturgiczna nie jest jedną z wielu, ale jest muzyką w najściślejszym tego słowa znaczeniu, jest spełnieniem jej wzniosłej natury, wzorcem tego, czym muzyka być powinna. (Mateusz Przanowski OP)

W „Zwierciadle muzyki” czytamy o muzyce minionych epok i starym obrazie świata, ale nie jest to książka o rzeczach dawno przebrzmiałych. W zwierciadle muzyki dawnej przegląda się to, co trwałe: harmonia świata i ludzkiego wnętrza. Książce patronują trzej wielcy B: Boecjusz z jego wizją kosmicznej harmonii, Bach – kompozytor-mędrzec i Benedykt XVI – zwany przez Autorkę nowym Boecjuszem. (Błażej Matusiak OP)

Antonina Karpowicz-Zbińkowska mówi nam, ludziom ponowoczesnym: nic nie rozumiecie z muzyki, z jej zadań i celów jej istnienia, z jej życia. Ona ma przeznaczenie nieskończenie większe niż przyjemność zmysłów, ponieważ w swojej istocie zamieszkuje w pamięci Boga. Ta książka rozbija zwierciadło próżności, przed którym mizdrzy się nowoczesne piękno. (Tomasz Rowiński)

Tradycja interpretacji najsłynniejszej rosyjskiej ikony – Trójcy Świętej Andrzeja Rublowa, liczy już kilkaset lat. Na jej temat wypowiadali się  teologowie, pisarze, artyści, ludzie reprezentujący różne tradycje kulturowe i religijne. Tajemnica niezwykłej ikony – po części odkrywana, oświetlana z różnych stron, nie przestaje wciąż fascynować i zachęcać do dalszych poszukiwań. Dlaczego Andrzej Rublow zerwał z ponad tysiącletnią tradycją ikonograficzną, która do tej pory nie przypisywała postaciom trzech aniołów odniesienia do poszczególnych Osób Boskich? Jaki sens mają przedstawione na ikonie ich gesty, symboliczne szaty, przedmioty, kolory? Czemu ów ikonograficzny “portret” Trójcy Świętej już wkrótce po Rublowie wydał się tak niezrozumiały, że na oryginale dokonano retuszu?

Ogromna różnorodność interpretacji Trójcy Rublowa jest bogactwem samym w sobie. Każdy ze sposobów odczytania niesie w sobie jakieś oryginalne przesłanie, nową syntezę całości. Czy jednak wobec tylu różnych interpretacji możliwe jest uniknięcie subiektywizmu na tyle, by móc dotrzeć do oryginalnego zamysłu samego twórcy dzieła?

Pytanie takie postawił Gabriel Bunge, benedyktyński mnich z opactwa Chevetogne, który poświęcił swe życie studiom nad duchowością i liturgią Kościoła wschodniego. Aby znaleźć na nie odpowiedź, posłużył się następującą metodą: zbadał najpierw gruntownie tradycję ikonograficznych przedstawień Trójcy Świętej przed Rublowem, następnie niezwykle ciekawy, duchowy profil klasztoru, w którym ikona powstała, a w końcu liturgię, do której została namalowana. Synteza tych trzech wątków: tradycji, duchowości i liturgii pozwoliła wyciągnąć wniosek, że ikona Trójcy Świętej Andrzeja Rublowa, namalowana do liturgii uroczystości Pięćdziesiątnicy, jest plastyczną ilustracją pożegnalnej mowy Jezusa na Ostatniej Wieczerzy, w której nad eucharystycznym kielichem swego Ciała i Krwi Chrystus zapowiedział przyjście Ducha Parakleta, Trzeciej Osoby Trójcy Świętej. Właśnie tę perykopę z Ewangelii wg św. Jana, podkreślającą Ducha Świętego jako Osobę, Kościół wschodni odczytuje do dziś w pierwszy dzień uroczystości Zielonych Świąt, który przyjął charakter święta Trójcy. Drugi dzień kładzie akcent bardziej na samo wydarzenie: “przyobleczenie mocą z wysoka”, znane z Łukaszowego opisu z Dziejów Apostolskich.

Swą interpretację Trójcy Rublowa przedstawił Bunge w słynnej książce Inny Paraklet (1994), przetłumaczonej wkrótce na kilka języków europejskich (wyd. pol. 2001 r.), z której publikujemy obecnie końcowe rozdziały podsumowujące badania Autora. Interpretacja ta spotkała się z żywym zainteresowaniem wśród teologów prawosławnych, a jeden z najwybitniejszych, prof. Sergiusz Awerincew, nie zawahał się nazwać ją najtrafniejszą z dotychczasowych (!). Książka o. Gabriela Bungego stała się więc jednym z najważniejszych, współczesnych wydarzeń w dialogu z Kościołem wschodnim. Ukazuje ona – można powiedzieć – właściwy język tego dialogu, język, w którym teologia, duchowość, Biblia i liturgia tworzą jedną spójną całość. Taki język starali się wypracować twórcy ostatniego Soboru, w przekonaniu, że dialog prowadzony jedynie na poziomie samego dyskursu dogmatyczno–teologicznego nie może wyczerpać kluczowych kwestii.

Monastyczne wydanie antyfonarza opracowane dla wspólnoty tynieckiej – z podwójnym zapisem muzycznym i polskimi przekładami psalmów, antyfon i hymnów.

Treść i przeznaczenie

Antyfonarz zawiera melodie i teksty Nieszporów, Komplety oraz wybranych Jutrzni całego roku liturgicznego, ułożone według schematu psałterza D z Thesaurus Liturgiae Monasticae (1977) – dwutygodniowego cyklu stosowanego w polskich klasztorach benedyktyńskich. Układ psalmów jest tematyczny, nie numeryczny: psalmy poranne prowadzą od wyznania grzechu ku chwale, wieczorne kulminują w uwielbieniu królewskiej godności Boga.

Teksty psalmów pochodzą z Neowulgaty w tradycji psałterza gallikańskiego, melodie zaś z krytycznych wydań opactwa w Solesmes: Liber Hymnarius (1983) oraz Antiphonale Monasticum (2005–2007). Kalendarz liturgiczny oparty jest na własnym kalendarzu Opactwa Benedyktynów w Tyńcu.

Zapis muzyczny

Antyfonarz łączy dwie warstwy zapisu muzycznego: standardową notację na czterech liniach oraz neumy bezliniowe z rękopisu Hartkera. Na marginesie natomiast podane są polskie przekłady tekstów łacińskich.

Zapis na czterech liniach

Standardowa notacja gregoriańska w czcionce Caeciliae, z precyzyjnie zaznaczonymi akcentami i kadencjami w tonach psalmowych.

Neumy bezliniowe z Sankt Gallen

Przepisane ręcznie z rękopisu Hartkera przechowywanego w Sankt Gallen (rkp. nr 390 i 391, przełom X i XI w.) – zapis nie pokazuje dokładnych interwałów, lecz zarys melodii i wskazówki interpretacyjne.

Neumy bezliniowe – przepisane ręcznie atramentem na papierze, zeskanowane, przekonwertowane na grafikę wektorową i nadrukowane czerwienią – ukazują, które słowa melodia stara się podkreślić i wydobyć z frazy. To wskazówka nie tylko muzyczna, lecz teologiczna: pomoc w modlitewnym rozumieniu śpiewanego słowa łacińskiego.

Polskie przekłady

Hymny i antyfony w tłumaczeniu prof. Elwiry Buszewicz; psalmy w przekładzie ks. prof. Antoniego Troniny z Psałterza Biblii Greckiej (Septuaginta).

System oznaczeń praktycznych

Sześć wstążek do zakładkowania, czytelny system znaków ułatwiających dobór tekstów na każdą Godzinę, zachowane fragmenty złorzeczące oznaczone kursywą.

Forma zewnętrzna

Format księgi oparty jest na proporcjach naturalnych: zamknięta tworzy kwartę (4:3), rozłożona – kwintę (3:2). Papier firmy Fedrigoni, wyklejka z ręcznie barwionego papieru marmurkowego, bawełniane wstążki.

Krój Minion Pro nawiązuje do antykwy renesansowej i minuskuły karolińskiej – pisma najstarszych rękopisów gregoriańskich. Szerokie marginesy, ligatury w czcionce muzycznej, zlicowanie tłumaczeń z akapitami psalmów.

Informacje dodatkowe

Oprawa skórzana z barwionymi brzegami, format duży (210x280 mm), papier Fedrigoni, wyklejka marmurkowa, sześć bawełnianych wstążek, oprawa skórzana, barwione brzegi.

Osoby zaangażowane w powstanie księgi

Opracowanie typograficzne
Karol Cetwiński OSB
Anzelm Kowalski OSB

Transkrypcja neum
Maria Klich

Tłumaczenia
prof. dr hab. Elwira Buszewicz
ks. prof. dr hab. Antoni Tronina

Korekty tekstów
Benedyktyni tynieccy

Źródła melodii
Solesmes 1983, 2005–2007
rękopis Hartkera, X/XI w.

Ikony się nie maluje, lecz ją pisze. To dziwnie zestawienie podmiotu i orzeczenia wynika poniekąd z prostej kalki językowej. Języki z kręgów kulturowych wschodniego chrześcijaństwa często używają tego samego słowa na oznaczenie czynności pisania i malowania jak, na przykład, greckie γράφω lub rosyjskie писать. Można więc przypuszczać, że nasza nomenklatura jest po prostu wynikiem błędu translacyjnego, bo przecież z technicznego punktu widzenia ikonę niewątpliwie się maluje.

Nie chodzi tu jednak wcale o technikę ani tylko kalkę językową, ale o teologię. „Pisanie” ikony dotyczy sposobu jej kontemplowania, ikonę bowiem, jak każdy wizerunek, kontempluje się, jednak nie po to, aby wywołać wrażenia estetyczno-emocjonalne. Tutaj chodzi o poznanie Prawdy, o zetknięcie się z opowieścią, która posiada wymiar uniwersalny – chociaż dotyczy objawienia się Boga w konkretnym momencie historii, to jednak przekazuje „treść” zawsze aktualną. Jeśli zatem ikona jest opowieścią, to żeby ona wybrzmiała w naszych sercach, musi najpierw być przeczytana. I dlatego właśnie mówimy, że ikonę się pisze – służy ona do czytania.

Ikona więc nie jest tylko obrazem, który ma jak najwierniej oddać rzeczywistość, ale raczej księgą, która winna jak najlepiej opowiedzieć Bożą prawdę. Z tego też względu ikona posiada swój język, w którym rolę wyrazów pełnią symbole, barwy, kompozycja, geometria i tym podobne elementy.

Wszystkie one są zaledwie znakami i trzeba nam nauczyć się czytać je coraz głębiej i zupełnie inaczej, niż tego nauczyliśmy się, patrząc tylko na nasz świat. Ikona bowiem radykalnie wywraca nasze spojrzenie na rzeczywistość. Jeśli nauczyliśmy się patrzeć na to, co nas otacza, nazywając określone zjawiska słońcem, księżycem, gwiazdami, górami, morzem i przypisując im określone cechy oraz wartość w naszym ludzkim świecie, to ikona chce nam powiedzieć: zapomnij o tym wszystkim! Wszystko, co widzisz (albo: jak widzisz), jest kłamstwem. A kiedy jej uwierzymy, ona sama będzie nas uczyć, niczym własne nowonarodzone niemowlę, wskazując po kolei i powtarzając nowe nazwy nowych rzeczy nowego świata, ciesząc się przy tym naszym ogromnym zdumieniem: „oto jest Słońce, oto są Gwiazdy, oto jest Świat Prawdziwy”. Ikona chce objaśniać nam wszystko, jak wyjaśnia się dziecku, które, pierwszy raz otworzywszy oczy, dziwi się i cieszy, a jednocześnie płacze i boi się wszystkiego, bo nagle, pierwszy raz w życiu to widzi.

Mamy za sobą materiały pomocnicze do głównych części rekolekcji obejmujących cały rok liturgiczny. Chcę jednak uzupełnić część pierwszą, stąd numeracja (1 b), która podpowiada miejsce tomiku w całości.

Uzupełnienie obejmie jedną uroczystość i kilka świąt (styczeń–luty); po nich nastąpią niedziele zwykłe od drugiej do ósmej, zatem część okresu zwykłego po Chrzcie Pańskim do rozpoczęcia Wielkiego Postu.

Nasze shippo (na okładce i na drugiej stronie) ma zachowaną taką samą pozycję, jak w części pierwszej, natomiast oczyszczone zostały przegrody na obwodzie i pozostał pusty trzymacz. Obraz pusty? Może pełne otwarcie?

Gdy szklanka jest napełniona, jej zawartość można wypić, trochę upić i resztę rozcieńczyć wodą, można wszystko wylać, wypłukać, może nawet szklankę wyparzyć, jeśli ma być do niej wlane coś zupełnie innego. Jakkolwiek lubimy naczynia napełnione, potrafi my także docenić puste i czyste, gotowe do przyjęcia tego, czym chcemy je wypełnić.

W tej części okresu zwykłego dzieje się dużo nowego. Do drugiego lutego śpiewa się kolędy, ale w liturgii i jej czytaniach Jezus jest już dorosłym mężczyzną; po chrzcie i kuszeniu na pustyni rozpoczyna działalność publiczną i będzie spotykał się z ludźmi, którzy mają już po swojemu ustawione życie (część przegród czy naczyń wypełnionych), a On będzie im proponował dość gruntowną korektę dalszej życiowej drogi.

Być może znajdziemy tu obraz doświadczanych przez nas samych sytuacji, dlatego uważam, że zatrzymanie się przy tym krótkim okresie może nam rzucić potrzebne światło. Zatem w drogę. Jeszcze tylko plan pierwszego etapu.

Całość rekolekcji stanowi pięć jednostek, zsynchronizowanych z biegiem roku liturgicznego.

1. Wprowadzenie, Adwent – Objawienie Pańskie (tomik 1a; czas realizacji jednostki: koniec października/listopad);

2. Chrzest Pański, Wielki Post – Wielki Tydzień (czas realizacji jednostki: koniec stycznia/luty);

3. Oktawa Wielkanocy – Pięćdziesiątnica (czas realizacji jednostki: po oktawie);

4. Trójcy Przenajświętszej – koniec sierpnia (czas realizacji jednostki: lipiec);

5. Wrzesień – Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata (czas realizacji jednostki: wrzesień).

Piątkowy wieczór, cała sobota, niedziela – do obiadu, to ramy czasowe do wypełnienia jednej jednostki rekolekcyjnej. Całość rekolekcji stanowi pięć jednostek, zsynchronizowanych z biegiem roku liturgicznego.

1. Wprowadzenie, Adwent – Objawienie Pańskie (tomik 1a; czas realizacji jednostki: koniec października/listopad);

2. Chrzest Pański, Wielki Post – Wielki Tydzień (czas realizacji jednostki: koniec stycznia/luty);

3. Oktawa Wielkanocy – Pięćdziesiątnica (czas realizacji jednostki: po oktawie);

4. Trójcy Przenajświętszej – koniec sierpnia (czas realizacji jednostki: lipiec);

5. Wrzesień – Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata (czas realizacji jednostki: wrzesień).

Jak widać po układzie tych rekolekcji, nie chodzi w nich o samo przygotowanie do głębszego przeżycia świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy, ale o wejście w dialog z Bogiem, do którego On nas zaprasza przez cały rok, abyśmy lepiej zrozumieli swoje miejsce w Kościele, oraz Kościół, w który wszczepił nas Chrystus – wspólnotę życia, wiary i miłości, Jego Ciało, którego On jest Głową.

W tych rekolekcjach rozważania będzie wspierała tyniecka ikebana – sztuka układania kwiatów o wschodnich korzeniach, jednak opracowana w Tyńcu od podstaw na potrzeby liturgii, traktowana jako modlitwa, praca i dar.

Bóg nie przerywa dialogu z nami, zapoczątkowanego na modlitwie, ale ten dialog wzbogaca podczas naszej pracy, także przez nasze spotkania z ludźmi i czas odpoczynku, pomagając nam zgłębić Ewangelię.

W sumie nic nowego. Wiemy, że Jezus w swoich przypowieściach o Królestwie Bożym wielokrotnie odnosił się do najprostszych prac, dobrze znanych swoim słuchaczom, i do wydarzeń z życia codziennego.

To również zachęta, aby każdy z uczestników tych rekolekcji spojrzał na swoje prace i potraktował je jako medytacje w działaniu, zatem dialog z Bogiem, który nas przemienia, bowiem dużo ważniejszy od końcowego efektu naszej pracy jest sam proces, który podczas pracy trwa, a przemienia nie samo tworzywo, którym się posługujemy, lecz także i nas samych.

Ikebana, jako przekład słowa na obraz, powinna pozwolić słowu słuchanemu podczas liturgii zapaść głębiej w pamięć i serce. Powinna także ukazać, że słowo ma wejść w nasze życie i działanie i uczynić z niego wyrazisty znak dla nas samych, wspólnot, w których żyjemy, dla ludzi obok nas.

Ten znak nie polega na ostentacji ani ekshibicjonizmie. Wypływa z głębi świadomości tego, kim jesteśmy. Jest świadectwem dawanym Prawdzie, a ona nie jest czymś, ale Kimś.

Kwiat nie robi hałasu, choć może – kolorem, kształtem, zapachem – zwracać naszą uwagę na siebie. Jednak ktoś zajęty ważniejszymi sprawami może go w ogóle nie zauważyć. On otwiera swoje świadectwo przed tym, który potrafi się zatrzymać, z uwagą patrzeć i słuchać. Przede wszystkim uczy prostoty, pokory i otwiera serce na otaczające nas piękno, na którym Bóg złożył swój autograf.

Pojawią się obserwacje, zatem propozycje osobistego doświadczenia i poszukiwania, które mogą przybrać formę medytacji. Będą nas odsyłały do Słowa Bożego, do znaków znanych nam z liturgii, ale często bezmyślnie powtarzanych, choćby po to, aby z nową świeżością dotarła do nas ich głęboka treść, ale wyślą nas także do ogrodu, lasu, na łąkę – na obserwację roślin w naturalnym środowisku i aby samo to środowisko ponownie zobaczyć w świetle Ewangelii.

Te rekolekcje to zaledwie impuls, aby na swoje życie popatrzeć głębiej, bez pośpiesznego, naskórkowego ślizgania się po powierzchni zjawisk, charakterystycznego dla naszej zagonionej codzienności.

Nie potrzebujemy oddechu goniącego charta. Potrzebujemy spokojnego i głębokiego oddechu pełną piersią, bowiem Ojciec nasz w niebie przygarnął nas w swoim Synu, dając nam przez łaskę udział w Jego dziedzictwie; dał nam Ducha, w którym żyjemy, poruszamy się i jesteśmy i w którym możemy wołać Abba, żyjąc w wolności dzieci Bożych.

Nasze shippo – trzymacz roślin w niskim naczyniu (na okładce i na drugiej stronie) ma wypełnione przegrody na obwodzie: strony stworzonego świata, ... pąk kwiatu...

Wracamy na Drogę Pana, gdy Jezus osiągnął wiek dojrzały (około trzydziestego roku życia) i może być traktowany jako wiarygodny, publiczny świadek. Zacznie się okres Jego oficjalnej działalności – najwyżej trzy lata.

Jezus opuści zacisze domu w Nazarecie, da się poznać jako Nauczyciel. Nie otworzy szkoły z własnym gmachem i szyldem. Jego salą wykładową będzie cała Palestyna, którą obejdzie ze swoimi Dwunastoma – wybranymi osobiście uczniami – wzdłuż i wszerz.

Przypominam, że tu nie idzie o pełny obraz całej działalności Jezusa. Szukamy inspiracji do wejścia w żywy dialog z Bogiem, prowadzony z Jego inicjatywy w liturgii, najpełniej jak to możliwe przez cały rok.

Będziemy się trzymać tematów, które zawierają niedziele Wielkiego Postu i liturgia Wielkiego Tygodnia.

U kresu swojej działalności Jezus najwięcej zdziała w trzy dni, tak ściśle ze sobą złączone, że staną się jak jeden dzień. On sam określi je jeszcze mocniej: godziną, na którą przyszedł (zob. J 12,27b).

„Radykalna Miłość Boga, Objawiona w Chrystusie, jest jedynym źródłem radykalnego posłannictwa, a ono skutkuje radykalnym ogołoceniem, dlatego celem i kresem Wcielenia jest Pascha” (J. Szymik).

Od czasów Abrahama idzie przez dzieje Izraela pytanie postawione przez Izaaka: «Gdzież jest jagnię na całopalenie?» (por. Rdz 22,7). Odpowiedzi udzieli Jan, wkrótce po Chrzcie Jezusa w Jordanie.

Podobnie jak poprzednio, pomagać nam będzie tyniecka ikebana liturgiczna, przekład orędzia wpisanego w Liturgię słowa na obraz (kompozycje kwiatowe).

Nasze shippo (na okładce i na drugiej stronie) ma wszystkie pola otwarte i jest obrócone o 45°, dzięki temu jest
dobrze widoczny krzyż w centrum.

Droga Pana obejmuje w naszych rekolekcjach 3 części:

Część 1a. Od Adwentu do Objawienia Pańskiego (Tomik 1 a – czas jednostki: koniec października/listopad; Tomik 1 b – materiał do osobistej pracy).

Część 2. Chrzest Jezusa i okres od Wielkiego Postu do Wielkanocy (czas: koniec stycznia/luty).

Część 3. Od oktawy Wielkanocy do Pięćdziesiątnicy (czas: po oktawie).

Okres wiosenny, ze względu na ruchomość Wielkanocy, ma dość duże przesunięcia w kalendarzu liturgicznym. W części trzeciej udało się nam zasygnalizować – przed Wielkim Tygodniem – uroczystość Zwiastowania Pańskiego (25 marca), którą przesuwa czasem niedziela Wielkiego Postu albo Triduum Paschalne. Opuściliśmy uroczystość świętego Józefa, oblubieńca Maryi (19 marca).

Przesunięcia ciągną się czasem do czerwca i Niedziele Wielkanocne w pobliże własnych dat przesuwają uroczystości (np. świętego Wojciecha, biskupa i męczennika, jednego z głównych Patronów Polski – 23 kwietnia) czy święta: świętego Marka Ewangelisty (25 kwietnia), Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny (31 maja).

Po uroczystości Zesłania Ducha Świętego blisko siebie występują uroczystości i święta, którymi otwieramy tę część naszych rozważań rekolekcyjnych, zaczynając od uroczystości Przenajświętszej Trójcy i kończąc na uroczystości świętych Apostołów Piotra i Pawła (29 czerwca).

Następnie wrócimy do całego bloku niedziel zwykłych (9–22 niedziela), aby zamknąć rozważania drugą klamrą uroczystości i świąt od lipca do końca sierpnia. Taki plan uporządkowania materiału wydaje się najbardziej praktyczny.

Podobnie jak we wcześniejszych częściach, objętość materiału znacznie przekracza wąskie ramy czasowe, przeznaczone na weekendowe rekolekcje w Tyńcu. Dzięki temu jednak można wybrać część tematów na czas konferencji, pozostałe zostawiając do osobistej lektury już po powrocie do domu.

Całość rekolekcji stanowi pięć jednostek, zsynchronizowanych z biegiem roku liturgicznego.

1. Wprowadzenie, Adwent – Objawienie Pańskie (tomik 1a; czas realizacji jednostki: koniec października/listopad);

2. Chrzest Pański, Wielki Post – Wielki Tydzień (czas realizacji jednostki: koniec stycznia/luty);

3. Oktawa Wielkanocy – Pięćdziesiątnica (czas realizacji jednostki: po oktawie);

4. Trójcy Przenajświętszej – koniec sierpnia (czas realizacji jednostki: lipiec);

5. Wrzesień – Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata (czas realizacji jednostki: wrzesień).

Ta część naszych rekolekcji obejmuje okres od święta Bożego Miłosierdzia do święta Najświętszej Maryi Panny, Matki Kościoła, zatem cały okres radości paschalnej.

Na pierwszy rzut oka zaczniemy nietypowo, wrócimy bowiem do Krzyża, aby śmierć Jezusa odczytać w świetle, jakie na Krzyż rzuca Zmartwychwstanie Pana.

Takie podejście pozwoli nam tematy, rozpisane na cały Okres Wielkanocny, przeczytać łącznie jako pierwsze duchowe żniwa Krzyża.

Jak poprzednio, zdjęciom kompozycji będzie asystował komentarz, dając szansę odczytania orędzia liturgicznego, wpisanego organicznie w kwiaty stawiane w kościele tynieckim.

Rozpoczynanie pracy nad kompozycjami od przestudiowania czytań liturgicznych, modlitw mszalnych, pozwala wsłuchać się w głos Gospodarza, który obficie zastawia Stół Słowa dla swojego umiłowanego Ludu, a doświadczenie pokazuje wyraźnie, że ten, który trudzi się nad przekładem słowa na obraz (kompozycje), sam obdarowywany jest najhojniej.

Nasze shippo (na okładce i na drugiej stronie) ma wypełnione pole centralne... Pierwszy Dar.

Droga Pana obejmuje w naszych rekolekcjach 3 części:

Część 1a. Od Adwentu do Objawienia Pańskiego (Tomik 1 a – czas jednostki: koniec października/listopad; Tomik 1 b – materiał do osobistej pracy).

Część 2. Chrzest Jezusa i okres od Wielkiego Postu do Wielkanocy (czas: koniec stycznia/luty).

Część 3. Od oktawy Wielkanocy do Pięćdziesiątnicy (czas: po oktawie).