Czas płynie, przynosi wiele słów i pytań, odejść i powrotów. Chorał wciąż trwa. Nieodmiennie inspiruje i wciąż jest nagrywany. Nic dziwnego, że ci, którzy śpiewają go codziennie – a takich miejsc na świecie jest, niestety, coraz mniej – czują się zobowiązani, by dzielić się jego niezwykłą mocą i pięknem. Oto w skrócie geneza proponowanej przez scholę chorałową benedyktynów tynieckich „podróży do wnętrza chorału”. Śpiew ten bowiem, pozornie monotonny, w rzeczywistości mieni się wielością barw. Jest to możliwe dzięki ośmiu tonom, z których zbudowany jest cały repertuar chorałowy...

Chorał to więcej niż śpiew i więcej niż modlitwa. Najstarszy śpiew Kościoła wciąż porywa i koi serca. II Sobór Watykański podkreśla, iż "Śpiew gregoriański Kościół uznaje za własny śpiew liturgii rzymskiej. Dlatego w czynnościach liturgicznych powinien on zajmować pierwsze miejsce, wśród innych równorzędnych rodzajów śpiewu".

Prezentowana płyta jest głosem z najstarszego z funkcjonujących polskich klasztorów. W Opactwie Tynieckim chorał rozbrzmiewa codziennie; mnisi każdego dnia śpiewają Nieszpory i Kompletę, a przy wielkich świętach także Jutrznię.

Płyta winylowa "Gemma caelestis" powstała dzięki wsparciu naszych Patronów w serwisie Patronite.

Płyta winylowa "Gemma caelestis" dostępna jest tylko w sprzedaży detalicznej.

Strona A:
1. Hymn „Gemma caelestis” – 5:39
2. Ant. „Cum Placidus” + Canticum „Vincenti” – 3:33
3. Ant. „Vir Dei” + Psalm 111 („Beatus”) – 4:20
4. Resp. „Sancte Pater” – 2:12
5. Verset + oratio – 1:00

Strona B:
1. Introit „Gaudeamus” – 1:39
2. MISSA VII – Kyrie – 3:05
3. MISSA VII – Gloria – 3:44
4. Offertorium „In vitrute tua” – 1:50
5. MISSA VII – Sanctus – 2:15
6. MISSA VII – Agnus Dei – 1:54
7. Communio „Semel iuravi” – 1:31

Rozmiar płyty: 12''
Wymiar opakowania: 312 x 313 x 4 mm

Płyta Tota pulchra es (Cała piękna jesteś) jest owocem współpracy Scholi Una Voce z Cieszyna z zespołem Muzyki Dawnej Scandicus z Tychów i chórem dziecięcym Trallala z Czeskiego Cieszyna. Proponuje wędrówkę w czasie i przestrzeni wokół osoby Maryi. Składa się z utworów powstałych od czeskiego średniowiecza do francuskiego baroku, poprzez Llibre Vermell de Montserrat czy też włoski renesans.

Lista utworów:

1. JAKO RÓŻA MIĘDZY KOLĄCYM GŁOGIEM / 3:12 / – anonim, rękopis biblioteki klasztoru Sióstr Benedyktynek w Staniątkach, przed 1586 r.

2. INVIOLATA / 1:59 / - sekwencja z XI w., harm.: ks. Alexandre Stanislas Neyrat (1825-1913), falsobordone dla użytku Wyższego Seminarium Duchownego w Lyonie, 1892 r.

3. SANCTISSIMA, MITISSIMA / 1:27 / - anonim, Codex Franus, Czechy xv w.

4. GWIAZDO MORZA GŁĘBOKIEGO / 3:06 / - melodia staniątecka z XVII w., opracowanie Adam Kuczewski (ur. 1973)

5. MAGNIFICAT / 3:41 / - anonim, falsobordone pierwszego tonu, Prowancja XVII w.

6. O GLORIOSA DOMINA / 2:02 /- Pedro Fernández de Castilleja (1487-1574)

7. AVE MARIS STELLA / 1:59 / - Claude Derey, falsobordone, Oficjum Liturgii Godzin dla sióstr Urszulanek z Dijon, 1710 r.

8. ALMA REDEMPTORIS MATER / 1:57 / - Giovanni Pierluigi da Palestrina (c.1525-1594)

9. O REGINA, LUX DIVINA / 2:31 / - anonim, Codex Franus, Czechy XV w.

10. AVE REGINA GLORIOSA (INSTR.) / 4:35 / - anonim, Laudario di Cortona, Włochy XIII w.

11. POLORUM REGINA / 3:17 / - z manuskryptu Llibre Vermell, klasztor w Montserrat, Katalonia XIII-XIV w.

12. MUI GRANDES NOIT’ E DIA / 3:04 / - Cantiga 57 z Cantigas de Santa Maria, Hiszpania XIII w.

13. MARIAM MATREM / 5:54 / - z manuskryptu Llibre Vermell, klasztor w Montserrat, Katalonia XIII-XIV w.

14. A MADRE DE JESU CRISTO / 4:15 / - Cantiga 302 z Cantigas de Santa Maria, Hiszpania XIII w.

15. SALVE REGINA / 2:51 / - anonim, chorał z XII w.

16. STELLA SPLENDENS / 5:47 / - z manuskryptu Llibre Vermell, klasztor w Montserrat, Katalonia XIII-XIV w.

17. O MATKO MIŁOŚCIWA / 2:34 / - melodia z XVI w., opracowanie Jacek Sykulski (ur. 1964)

18. RECORDARE, VIRGO MATER / 1:29 / - chorał, antyfona na Offertorium (z formularza ku czci Matki Bożej)

19. TOTA PULCHRA ES / 5:18 / - André Campra (1660-1744), motet na dwa głosy i basso continuo, tekst z Pieśni nad Pieśniami.

Całkowity czas nagrania - 60 min.

Monastyczne wydanie antyfonarza opracowane dla wspólnoty tynieckiej – z podwójnym zapisem muzycznym i polskimi przekładami psalmów, antyfon i hymnów.

Treść i przeznaczenie

Antyfonarz zawiera melodie i teksty Nieszporów, Komplety oraz wybranych Jutrzni całego roku liturgicznego, ułożone według schematu psałterza D z Thesaurus Liturgiae Monasticae (1977) – dwutygodniowego cyklu stosowanego w polskich klasztorach benedyktyńskich. Układ psalmów jest tematyczny, nie numeryczny: psalmy poranne prowadzą od wyznania grzechu ku chwale, wieczorne kulminują w uwielbieniu królewskiej godności Boga.

Teksty psalmów pochodzą z Neowulgaty w tradycji psałterza gallikańskiego, melodie zaś z krytycznych wydań opactwa w Solesmes: Liber Hymnarius (1983) oraz Antiphonale Monasticum (2005–2007). Kalendarz liturgiczny oparty jest na własnym kalendarzu Opactwa Benedyktynów w Tyńcu.

Zapis muzyczny

Antyfonarz łączy dwie warstwy zapisu muzycznego: standardową notację na czterech liniach oraz neumy bezliniowe z rękopisu Hartkera. Na marginesie natomiast podane są polskie przekłady tekstów łacińskich.

Zapis na czterech liniach

Standardowa notacja gregoriańska w czcionce Caeciliae, z precyzyjnie zaznaczonymi akcentami i kadencjami w tonach psalmowych.

Neumy bezliniowe z Sankt Gallen

Przepisane ręcznie z rękopisu Hartkera przechowywanego w Sankt Gallen (rkp. nr 390 i 391, przełom X i XI w.) – zapis nie pokazuje dokładnych interwałów, lecz zarys melodii i wskazówki interpretacyjne.

Neumy bezliniowe – przepisane ręcznie atramentem na papierze, zeskanowane, przekonwertowane na grafikę wektorową i nadrukowane czerwienią – ukazują, które słowa melodia stara się podkreślić i wydobyć z frazy. To wskazówka nie tylko muzyczna, lecz teologiczna: pomoc w modlitewnym rozumieniu śpiewanego słowa łacińskiego.

Polskie przekłady

Hymny i antyfony w tłumaczeniu prof. Elwiry Buszewicz; psalmy w przekładzie ks. prof. Antoniego Troniny z Psałterza Biblii Greckiej (Septuaginta).

System oznaczeń praktycznych

Sześć wstążek do zakładkowania, czytelny system znaków ułatwiających dobór tekstów na każdą Godzinę, zachowane fragmenty złorzeczące oznaczone kursywą.

Forma zewnętrzna

Format księgi oparty jest na proporcjach naturalnych: zamknięta tworzy kwartę (4:3), rozłożona – kwintę (3:2). Papier firmy Fedrigoni, wyklejka z ręcznie barwionego papieru marmurkowego, bawełniane wstążki.

Krój Minion Pro nawiązuje do antykwy renesansowej i minuskuły karolińskiej – pisma najstarszych rękopisów gregoriańskich. Szerokie marginesy, ligatury w czcionce muzycznej, zlicowanie tłumaczeń z akapitami psalmów.

Informacje dodatkowe

Oprawa skórzana z barwionymi brzegami, format duży (210x280 mm), papier Fedrigoni, wyklejka marmurkowa, sześć bawełnianych wstążek, oprawa skórzana, barwione brzegi.

Osoby zaangażowane w powstanie księgi

Opracowanie typograficzne
Karol Cetwiński OSB
Anzelm Kowalski OSB

Transkrypcja neum
Maria Klich

Tłumaczenia
prof. dr hab. Elwira Buszewicz
ks. prof. dr hab. Antoni Tronina

Korekty tekstów
Benedyktyni tynieccy

Źródła melodii
Solesmes 1983, 2005–2007
rękopis Hartkera, X/XI w.

Czy ktoś ma prawo do chorału? Chciałoby się rzec: Kościół! Ale przecież chorał pozostaje niezaprzeczalnym, uniwersalnym wytworem kultury – nawet jeśli jego brzmienie wyjęte jest z pierwotnego kontekstu liturgicznego! A trzeba zauważyć, że chociaż liturgia jest dzisiaj dostępna (przynajmniej zewnętrznie) każdemu, trzeba przyznać, że chorału jest w niej coraz mniej. Więcej go natomiast w mediach, nagraniach – w internecie. Trochę na koncertach. Pojawia się jako nastrojowe tło, muzyczny wyraz mniej lub bardziej określonej egzotyki. Oczywiście tu i ówdzie istnieją jeszcze klasztory, ale i w nich nie zawsze śpiewa się chorał. Zadziwia więc jego istnienie. Tak naprawdę, poniekąd wydziedziczony ze swego właściwego środowiska, radzi sobie całkiem dobrze. A może należałoby powiedzieć inaczej – że w dzisiejszych czasach nie wystarczą mu dotychczasowe ramy, chce zaistnieć mocno na zewnątrz. I tak się dzieje. Ale czy traci przez to swoją tożsamość? A może jest jeszcze bardziej sobą?

Na pewno jest poszukiwany i potrzebny. Skoro tak, to coś musi znaczyć. Oddziałuje na słuchacza. Jak? Co daje? Radość, przyjemność, spełnienie? Po trochu tak. I nic w tym dziwnego. Tyle wieków ukształtowało i sprawdziło jego brzmienie! Musiało pozostać to, co najlepsze. Sama istota. Czyli – co? Na czym polega owa istota, rzec by się chciało: „tajemnica chorału” – tyleż wzniosła, co dostępna, w sumie na miarę wrażliwości i muzycznego wyrobienia? Nie ma tutaj ekspertów ani monopolistów. W pewnym sensie każdy ma do chorału swoją drogę. Może prostszą i bliższą niż do innych rodzajów muzyki. To gwarantuje jego prostota i wielkość. Czy zatem można wypowiadać się o nim adekwatnie i w sposób dla wszystkich dostępny? Po co zakłócać czystość i niepowtarzalność jego odbioru?

Niniejsza książka rodzi się – paradoksalnie – z niemożności odpowiedzi na powyższe pytania. Stwarza ją, skądinąd sympatyczna i nieco rozleniwiająca,„bezradność” wobec chorału, którą – być może – należałoby nazwać zachwytem, co jednakże niekoniecznie musiałoby implikować słowa czy próby opisu. Lepiej więc jednak pozostać przy bezradności, lecz takiej, która nie może się ze sobą pogodzić i każe podjąć się rzeczy niemożliwych. Bo chorał taki właśnie jest: wzywa do nieznanego, pociąga tam, gdzieśmy jeszcze nie byli. Jest blisko nas i naszego życia, ale i naszych, nawet najbardziej ukrytych marzeń i tęsknot. Co więcej – wyrasta gdzieś z prapoczątków naszej historii. Po prostu oplata ze wszystkich stron życie. Nawet pewnym sensie je tworzy, a raczej – gdy go poznamy i pozwolimy mu działać – pozwala je odkrywać w coraz głębszej i intensywniejszej pełni.

Dzieło Cardine’a jest do dziś standardowym punktem odniesienia dla naukowców, oraz niezastąpionym podręcznikiem dla studentów. Niektóre szkoły w muzykologii traktują je jako podstawę systemu, który należy jedynie rozwijać (np. Luigi Agustoni, Johannes Berchmans Göschl). Dla innych ustalenia Cardine’a stanowią pewien etap rozwoju badań nad chorałem i należy je stale konfrontować z nowymi źródłami (np. Marie-Noël Colette). Jednak żaden poważny muzykolog lub wykonawca zajmujący się łacińską monodią liturgiczną nie może sobie pozwolić na nieznajomość „Semiologii”. Dlatego cieszymy się, że po ponad trzydziestu latach od pierwszej publikacji, dzieło ukazuje się również po polsku.

Przy lekturze „Semiologii gregoriańskiej” można wyczuć okoliczności, w których powstała. Autor energicznie zwalcza z jednej strony błędy i niedokładności przygotowanej na przełomie XIX i XX wieku Edycji Watykańskiej, z drugiej strony ukształtowaną w pierwszej połowie XX wieku praktykę wykonawczą „starego Solesmes”, z trzeciej wreszcie – przedstawicieli menzuralistycznych teorii rytmu chorałowego. Przygotowane w ostatnim trzydziestoleciu nowe wydania ksiąg chorałowych posiadają coraz bardziej precyzyjną notację uwzględniającą postulaty Cardine’a lub nawet zestawiają kilka notacji jednocześnie. Szkoła wykonawcza „starego Solesmes” jest już raczej na wymarciu. Tylko teorie menzuralistyczne odradzają się i są w środowisku wykonawczym coraz bardziej popularne – choć nigdy nie odpowiedziały przekonująco na przeprowadzoną przez Cardine’a krytykę.

Chorał to więcej niż śpiew i więcej niż modlitwa. Najstarszy śpiew Kościoła wciąż porywa i koi serca. II Sobór Watykański podkreśla, iż "Śpiew gregoriański Kościół uznaje za własny śpiew liturgii rzymskiej. Dlatego w czynnościach liturgicznych powinien on zajmować pierwsze miejsce, wśród innych równorzędnych rodzajów śpiewu".

Prezentowana płyta jest głosem z najstarszego z funkcjonujących polskich klasztorów. W Opactwie Tynieckim chorał rozbrzmiewa codziennie; mnisi każdego dnia śpiewają Nieszpory i Kompletę, a przy wielkich świętach także Jutrznię.

Benedyktyni tynieccy nie nagrywali swoich śpiewów gregoriańskich od ponad 40 lat. Jest to zatem płyta unikalna i bezprecedensowa. Zawiera 25 utworów poświęconych w większości chwale Świętego Benedykta!

Zawartość Audio-CD:

01. – Introit Gaudeamus
02. – MISSA VII – Kyrie
03. – MISSA VII – Gloria
04. – Alleluia Vir Dei
05. – Offertorium Desiderium
06. – MISSA VII – Sanctus
07. – MISSA VII – Agnus Dei
08. – Communio Semel iuravit
09. – Introit Vir Dei
10. – MISSA XV – Kyrie
11. – MISSA XV – Gloria
12. – Offertorium In vitrute tua
13. – MISSA XV – Sanctus
14. – MISSA XV – Agnus Dei
15. – Communio Amen dico vobis
16. – Hymn Gemma caelestis
17. – Ant. Vir Dei + Psalm 111 ( Beatus )
18. – Ant. Completa + Psalm 112 ( Laudate )
19. – Ant. Gloriosus + Psalm 137 ( Confitebor )
20. – Ant. Cum Placidus + Canticum Vincenti
21. – Resp. Sancte Pater
22. – Ant. O caelestis + Canticum Magnificat
23. – Hymn Inter aeternas
24. – Ant. Vir Domini
25. – Verset + oratio

Barwy Chorału to wyjątkowa edycja ukazująca chorał gregoriański nie tylko jako muzykę sakralną, ale jako kod do zrozumienia europejskiej kultury w ośmiu duchowych odsłonach. Choć każda z ośmiu płyt serii jest dziełem samym w sobie, jednak wyrafinowane gusta odkryją niesamowitą satysfakcję z porównywania ze sobą wszystkich ośmiu tonów.

Ton trzeci nosi on miano najbardziej tajemniczego ze wszystkich tonów. Jego opisywanie domaga się tym samym rozsądku i ostrożności – głównie po to, by nie powiedzieć ani za mało, ani za dużo, by nie zdradzić głębokiej liryki przez uprawianie sentymentalizmu. Jest w tym tonie jakaś pierwotna i surowa zarazem prostota połączona z wewnętrznym urokiem. Żyje on ze sprzeczności, czego najlepszym dowodem jest podwójna dominanta: si albo do. W każdej kompozycji tego tonu widać wyraźnie, który z tych dźwięków dominuje, czyli jest rzeczywistą dominantą. Dość często nie dzieje się to bez swoistego zmagania się, by nie rzec: zwyciężenia odległego o półton (w górę lub w dół) sąsiedniego dźwięku. Nic dziwnego, że ton ten towarzyszy tekstom o sporej wewnętrznej sile, żywości, rozmachu, a nawet – rzec można - odwadze czy dumie. Tak będzie w przypadku hymnu Te Deum, ale też – paradoksalnie – w hymnie wielkopiątkowym Pange lingua. Wszystko rozgrywa się w wymiarze tak zewnętrznym, jak i wewnętrznym. Dotyczy równie dobrze walki z kimś, jak i własnych duchowych zmagań, przeciwności zewnętrznych i poruszeń serca. Są w tym tonie jednocześnie wigor i szlachetność, żarliwość i słodycz. Nie wydaje się więc dziwnym określenie go jako mistyczny. I nie chodziłoby tu tylko o nieregularność czy tajemniczość, ale i o pewne wyrafinowanie, szlachetną i subtelną wzniosłość zdającą się prowadzić wprost ku kontemplacji.

Zawartość Audio-CD:

01. – Deus (2:46)
02. – Alleluia (3:17)
03. – A solis (5:13)
04. – Speciosus (7:36)
05. – Tibi (2:24)
06. – Passer (2:06)
07. – Ego (8:39)
08. – In nomine (4:32)
09. – Pange (3:48)
10. – Victricem (3:51)
11. – Alleluia (3:01)
12. – Vocem (5:22)
13. – Hic est (4:18)
14. – Iesu auctor (4:28)
15. – Alleluia (2:33)
16. – Te Deum (6:46)
17. – Salva nos (2:27)

Całkowity czas nagrania - 69:87 min.

Barwy Chorału to wyjątkowa edycja ukazująca chorał gregoriański nie tylko jako muzykę sakralną, ale jako kod do zrozumienia europejskiej kultury w ośmiu duchowych odsłonach. Choć każda z ośmiu płyt serii jest dziełem samym w sobie, jednak wyrafinowane gusta odkryją niesamowitą satysfakcję z porównywania ze sobą wszystkich ośmiu tonów.

Ton 1 określany jest jako gravis, czyli ciężki, poważny. Więcej w nim wszakże dojrzałości i odpowiedzialności niż przytłaczającego ciężaru. Ma w sobie coś z godności i szlachetności. Jest refleksyjny, ale i pełen energii. Wyraża pobożność pozbawioną sentymentów. Przystoi wielkim sprawom, choć daleko mu do pompatyczności. Wiele w nim wspaniałości, ale i bogactwa, jak i wewnętrznej głębi. Jest w nim coś solidnego i rzetelnego – niezawodność i pewność, oparcie w tym, co istotne, dorosłość i wiarygodność, rozmach i uroczysty charakter. Nie brak mu błyskotliwości, ale i siły przekonywania nierzadko prowadzącej do entuzjazmu.

Zawartość Audio-CD:

01. – Gaudete in Domino semper (01:57)
02. – Rorate caeli desuper (02:19)
03. – Christe, redemptor omnium (03:36)
04. – Viderunt omnes fines terrae (00:45)
05. – Felix namque es (01:47)
06. – Implente munus debitum Ioanne (03:00)
07. – Immutemur habitu (01:44)
08. – Videns Dominus flentes (01:06)
09. – Vexilla regis prodeunt (04:11)
10. – Gloria, laus (05:27)
11. – Crux fidelis (13:39)
12. – Victimae paschali laudes (01:57)
13. – Alleluia (02:57)
14. – Cantate Domino (01:47)
15. – Alleluia (02:16)
16. – Alleluia (03:25)
17. – Jubilate Deo (04:02)
18. – Viri Galilaei (03:15)
19. – Veni Sancte Spiritus (02:55)
20. – Iesu, redemptor saeculi (02:14)
21. – Salve Regina (02:57)

Całkowity czas nagrań 69'26''
Płyta zawiera pdf z neumami, tekstami utworów po łacinie oraz z ich tłumaczeniami.

Pierwsze, pełne nagranie w języku polskim, liturgicznej modlitwy wieńczącej trud dnia. Kompleta pozwala wyśpiewać z tynieckimi benedyktynami chwałę Bożą, albowiem kto śpiewa podwójnie się modli.

Mówi się, że Kompleta (modlitwa na zakończenie dnia) jest najbardziej benedyktyńskim oficjum z Liturgii godzin. Wynika to zapewne z faktu, że modlitwa ta powstała w środowiskach mniszych, a nazwę jej wprowadził po raz pierwszy św. Benedykt w swej Regule. A przecież także samo uwarunkowanie tej modlitwy wymowną porą schyłku dnia nadaje jej niepowtarzalne rysy: spokój, skupienie, intymność, domowość, rodzinność – oto krąg treści, które wpisują się w tę modlitwę i zarazem z niej wypływają.

Dla tych wszystkich, którym bliska jest tradycja i duchowość św. Benedykta, nie ulega wątpliwości, że wyżej wymieniona charakterystyka modlitwy na zakończenie dnia ujmuje nad wyraz trafnie istotę całego benedyktyńskiego życia. Czyż nie jest ono takim zwyczajnym, bardzo ludzkim byciem sam na sam przed Bogiem, z całą gamą egzystencjalnych, psychicznych i emocjonalnych konsekwencji tej postawy?

Nazwą chorał gregoriański określa się tradycyjny, starożytny, łaciński śpiew Kościoła rzymsko-katolickiego. Mimo, że tak naprawdę nie wiemy, jak ten śpiew brzmiał, z rozmaitych zachowanych przekazów zarysowuje się pewien jego obraz, a to już dużo.

Wiadomo, że w pierwszych wiekach chrześcijaństwa obok rzymskiej tradycji śpiewania były jeszcze inne, nie mniej dostojne - np. ambrozjańska (Mediolan), mozarabska (Hiszpania - Toledo), benewentyńska (Benewent) czy gallikańska (tereny dzisiejszej Francji). Nie sposób też zapominać o silnych na pewno wpływach tradycji bizantyńskiej, a i przecież synagogalnej wszak pierwsza gmina chrześcijan powstała w Jerozolimie.

Nazwa „gregoriański" wywodzi się od imienia papieża Grzegorza I (590-604), który śpiew ten uporządkował i skodyfikował. Na pewno jednak nie nadał mu ostatecznego kształtu. W jaki sposób ów kształt się uformował pozostanie zapewne na zawsze tajemnicą. Dostępne nam jego zapisy pochodzą mniej więcej z okresu tysiąca lat po narodzeniu Pana Jezusa. Większość jego form ukształtowało się ostatecznie mniej więcej z XII w., a przecież utwory „gregoriańskie" komponowano także w XX w.

Nie sposób zrozumieć chorału bez jego kontekstu liturgicznego. Od samego początku było śpiew towarzyszący nabożeństwom - w pierwszym rzędzie Mszy Świętej. Potem i to coraz obficiej modlitwie codziennej wiernych, czyli Liturgii Godzin (Jutrznia, Nieszpory, Mattutinum, Kompleta) Św.Benedykt (480-546) w swojej Regule wielką wagę przywiązuje do śpiewania psalmów. Znamienny jest tu XIX rozdział Reguły, który mówi m.in.:

Pamiętajmy zawsze, co mówi prorok: „Służcie Panu w bojaźni" i znowu: „Śpiewajcie rozumnie" oraz „Będę Ci śpiewał wobec aniołów. Zastanówmy się więc, jak należy zachować się w obecności Boga i Jego aniołów i tak przystąpmy do śpiewu, aby myśl nasza była zgodna z naszym głosem. (RB 19,3-7)

Dzięki roli benedyktynów w tworzeniu się zrębów średniowiecznej Europy, codzienny śpiew wspomnianej Liturgii Godzin oraz śpiewy mszalne stają się oficjalnym śpiewem Kościoła Zachodniego. Nie przypadkiem więc zachowane do dziś najstarsze zapisy tego śpiewu pochodzą ze środowisk benedyktyńskich.

Niestety, także sposób śpiewania w klasztorach benedyktyńskich pozostanie dla nas nieznany. Z czasem powstają nowe zakony, coraz większa role odgrywać zaczyna śpiew w językach narodowych. Znamienną cezurą w praktyce liturgicznej (i gregoriańskiej) staje się Sobór Trydencki (1545-1563). Jakiś czas potem, w wyniku zawirowań historycznych wiele klasztorów benedyktyńskich ulega kasacie.