Kolejny tom serii Mystagogia Benedicti, poświęcony niedzielom III–VI okresu wielkanocnego, należy do szczególnych spośród dotychczas opublikowanych. Zrozumiałym jest fakt, że są to niedziele o specjalnym charakterze mistagogicznym w roku liturgicznym, w którym przepowiadanie papieża Benedykta XVI było bardzo bogate. Stąd też wymagało osobnego tomu i wyodrębnienia go z całości okresu wielkanocnego. Od strony treści prezentowany zbiór stanowi bezpośrednią kontynuację tomu Mystagogia na Uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego i Oktawę Wielkiej Nocy. Dokonując cezury przemówień papieskich kierowaliśmy się bardziej kryterium praktycznym niż liturgicznym, który sugerowałby łączne ich wydanie w jednym tomie wielkanocnym.

Tekstem wprowadzającym do obecnego tomu jest pamiętna homilia kard. Josepha Ratzingera podczas pogrzebu św. Jana Pawła II (8.04.2005). Choć nie należy ona jeszcze do nauczania papieskiego sensu stricte, to zdecydowaliśmy się na jej umieszczenie jako wstępnego rozważania z kilku powodów. Po pierwsze, czasowo bezpośrednio poprzedza początek jego własnego pontyfikatu. Po drugie, w pewnym sensie pozwala na uchwycenie ciągłości pasterskiego posługiwania i nauczania obu papieży. Po trzecie, omawiany fragment J 21,1-19 idealnie wpisuje się w liturgię słowa III niedzieli wielkanocnej w roku C. Podobnie rzecz się miała z rozważaniem Drogi Krzyżowej kardynała Ratzingera na dziesięć dni przed śmiercią Jana Pawła II, jak też z homilią wygłoszoną podczas Wigilii Paschalnej (26.03.2005), które opublikowaliśmy w poprzednich tomach. Wraz z upływem czasu od ich wygłoszenia bardziej zdajemy sobie sprawę ze znaczenia epokowych chwil i wydarzeń, w których dane nam było uczestniczyć.

W omawianym tomie zachowaliśmy zasadniczy podział na cztery rozdziały, które odpowiadają czterem kolejnym niedzielom wielkanocnym. W każdym z rozdziałów publikujemy przemówienia papieskie według chronologii czasowej ich wygłoszenia. Przy każdym z nich podajemy sygnatury biblijne liturgii słowa danej niedzieli. Pozwoli to, wraz z indeksem cytatów biblijnych w części końcowej tomu, na pogłębioną lekturę komentarzy Benedykta XVI do poszczególnych tekstów Pisma Świętego, zwłaszcza Ewangelii.

Zamysłem pierwotnym serii było udostępnienie nauczania papieskiego zawartego w rozważaniach podczas niedzielnej modlitwy południowej. Ten zamysł uległ w obecnym tomie znacznemu poszerzeniu o homilie wygłoszone podczas mszy świętych w poszczególne niedziele wielkanocne. Najbardziej jest to widoczne w czwartą niedzielę wielkanocną, nazywaną też Niedzielą Dobrego Pasterza ze względu na czytane fragmenty Ewangelii św. Jana rozdział 10. Tradycyjnie w tym dniu papież Benedykt XVI zwykł podczas mszy świętej udzielać święceń kapłańskich i wygłaszał okolicznościową homilię omawiając właśnie tę ewangelię z wyraźnym ukierunkowaniem przyszłej posługi święconych kapłanów. Powracał następnie do tej ewangelii podczas rozważania południowego modlitwy Regina caeli, które kierował już zasadniczo do ogółu wiernych.

Bogactwo tekstów biblijnych liturgii słowa tego okresu poprowadziło nas jako redaktorów, do dalszego poszerzenia spectrum publikowanych tekstów papieskich. Tak jest przykładowo z Ewangelią III niedzieli wielkanocnej o uczniach idących z Chrystusem do Emaus. W nawiązaniu do niej Benedykt XVI pozostawił przepiękną modlitwę, w której naczelnym i powtarzającym się wezwaniem jest prośba uczniów skierowana do Pana Jezusa: „Zostań z nami, Panie” (Łk 24,29). Podobnym kryterium biblijnym kierowaliśmy się publikując rozważania przykładowo do Ps 145 i Ps 22, jak również Dz 6, 1-7 czy też Ap 5,11-14, które zostały wygłoszone w ramach audiencji generalnych w cyklu Liturgii Godzin i katechez środowych o modlitwie. Ich umieszczenie pośród papieskich rozważań modlitwy południowej i homilii ma na celu zaproszenie czytelników do pogłębionej lektury wszystkich tekstów liturgii słowa danej niedzieli i ocalenie od zapomnienia tych bezcennych refleksji rozproszonych pośród zbiorów tematycznych Benedykta XVI. Idąc tym tokiem rozumowania zdecydowaliśmy się na włączenie do rozważań V niedzieli wielkanocnej orędzia papieskiego na XXII Światowy Dzień Młodzieży oraz okolicznościowego przemówienia Benedykta XVI do ludzi młodych podczas liturgii pokutnej przed Niedzielą Palmową. Zasadniczym tematem był bowiem tekst J 13,31-34 o nowym przykazaniu miłości, który przynależy do liturgii słowa V niedzieli w roku C. Tą samą motywacją kierowaliśmy się włączając do tekstów VI niedzieli wielkanocnej przesłanie telewizyjne do uczestników spotkań na Polach Lednickich (7.06.2008), czy też rozważanie papieskie z audiencji do ministrantów, którego tematem była przyjaźń z Jezusem na podstawie ewangelii J 15,9-17 (2.08.2006). W ostatnim przypadku jest to zarazem pierwodruk tego rozważania w języku polskim.

Ostatnia uwaga redakcyjna dotyczy słów papieża wypowiedzianych do Polaków pod koniec południowego spotkania z wiernymi. Bardzo często Benedykt XVI krótko nawiązywał w nich do pełnego rozważania wygłoszonego przed modlitwą Regina caeli, ale niejednokrotnie odnosił się także do aktualnych uroczystości i wydarzeń w naszym kraju pozdrawiając nas przy tym serdecznie i błogosławiąc. Postanowiliśmy w większości zachować od zapomnienia te unikalne wypowiedzi papieskie, ponieważ zostały oryginalnie wygłoszone po polsku, a więc w języku, w którym Benedykt XVI zapragnął osobiście zwracać się do rodaków św. Jana Pawła II. Udostępniając tak zebrane teksty papieskie pozostaje życzyć owocnej pogłębionej lektury jako wprowadzenia w tajemnice roku liturgicznego / Ks. dr Andrzej Demitrów, redaktor serii Mystagogia Benedicti

Kolejny tom serii Mystagogia Benedicti jest poświęcony uroczystościom i świętom związanym z apostołami: św. Piotrem i św. Pawłem. Tym samym kontynuujemy cykl liturgiczny o świętych, idąc za opublikowanymi już tekstami uroczystości i świąt Pańskich oraz tekstami Maryjnymi. Podczas kwerendy okazało się jednak, że wypowiedzi Benedykta o tych apostołach wykraczają daleko poza tradycyjne daty: święta Nawrócenia św. Pawła (25 stycznia); święta Katedry św. Piotra (22 lutego) i uroczystości św. Piotra i Pawła (29 czerwca). Papież wielokrotnie powracał do postaci obu apostołów i ich nauczania podczas audiencji generalnych, zarówno w cyklu o świętych i błogosławionych Kościoła, jak też w katechezach o modlitwie. Wydarzeniem bezprecedensowym jednak był ogłoszony Rok św. Pawła (2008–2009), i cały cykl tematycznych wypowiedzi o Apostole Narodów zarówno w Rzymie, jak też podczas pielgrzymek do miejsc naznaczonych obecnością św. Pawła. Należy również pamiętać, że papieska posługa wiąże się nierozerwalnie z rzymskimi bazylikami tychże apostołów, w których następca św. Piotra tradycyjnie inauguruje swoją posługę. Przemawiając w tych miejscach Benedykt XVI wyraźnie odwoływał się do ich postaci i dziedzictwa. Ogromna ilość zebranych wypowiedzi papieskich z całego pontyfikatu poświęconych jedynie tym dwom apostołom legła u podstaw naszej decyzji o ich publikacji w osobnym tomie.

Prezentowany zbiór otwierają papieskie homilie początku pontyfikatu: pierwsza z nich, została skierowana do kardynałów na zakończenie konklawe (20 kwietnia 2005); w drugiej papież zwrócił się do zgromadzonych wiernych podczas inauguracji pontyfikatu na placu św. Piotra (24 kwietnia 2005); trzecia homilia została wygłoszona podczas kanonicznego objęcia bazyliki św. Pawła za Murami (25 kwietnia 2005). Zgłębiając ich treść z łatwością można się przekonać, jak wielką wagę przywiązywał Benedykt XVI do postaci św. Piotra i św. Pawła już początkach swojej zaledwie kilkuletniej, ale bardzo intensywnej posługi.

Zasadniczy trzon obecnego tomu stanowią wypowiedzi papieskie wygłoszone w liturgiczne uroczystości i święta apostołów Piotra i Pawła. Podobnie jak w tomie poświęconym uroczystościom i świętom Pańskim oraz świętom Maryjnym, o ich kolejności zadecydowała chronologia kalendarza liturgicznego. Stąd jako pierwsze przytaczamy homilie i rozważania wygłoszone w związku ze świętem Nawrócenia św. Pawła (25 stycznia). Ich znaczenie wykracza jednak daleko poza postać samego tylko apostoła narodów. Od czasów bowiem św. Piusa X to święto wieńczy Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan, podczas którego papież, w Bazylice św. Pawła za Murami, rokrocznie wygłasza homilię podczas uroczystych nieszporów do zgromadzonych licznie przedstawicieli Kościołów i wspólnot chrześcijańskich. Stąd ich charakter nie tylko Pawłowy, ale przede wszystkim ekumeniczny, z wyraźnym odniesieniem do aktualnej problematyki jedności chrześcijan.

W drugiej kolejności publikujemy homilie i rozważania na święto Katedry św. Piotra (22 lutego), które Benedykt XVI wygłosił w związku z tym świętem, zwłaszcza do grona kardynalskiego podczas konsystorza.

Najobszerniejszy zbiór stanowią papieskie homilie i rozważania podczas modlitwy Anioł Pański w uroczystość św. Piotra i Pawła (29 czerwca). Ujęliśmy jednak w tym miejscu również rozważania, które poprzedzały lub wieńczyły świętowanie tego ważnego dnia dla Rzymu, przykładowo w nieszporach rozpoczynających i kończących Rok św. Pawła (28 czerwca), czy też w związku z audiencją dla nowych metropolitów (30 czerwca 2012), jak również homilię z okazji ponownego otwarcia kaplicy paulińskiej (4 lipca 2009), która jest pierwodrukiem w języku polskim w obecnym tomie.

Ważną częścią obecnego tomu są następnie katechezy papieskie poświęcone obu apostołom, z których pierwsze pochodzą z cyklu katechez o świętych i błogosławionych. Unikalnym zestawem są następnie katechezy o św. Pawle, które Benedykt XVI wygłosił w Roku św. Pawła (2008–2009). Treściowo są one pogłębieniem teologii apostoła narodów i wskazaniem na aktualność przesłania jego życia i nauczania. Cennym uzupełnieniem tej części stanowią również wybrane katechezy papieskie z cyklu o modlitwie (2011–2012), które stanowią pogłębienie tekstów św. Pawła w tak ważnym temacie dla życia chrześcijańskiego.

Zwieńczeniem omawianego tomu są teksty okazjonalne wokół osoby św. Pawła, wygłoszone przez ojca świętego podczas jego pielgrzymek do miejsc związanych z życiem i posługą apostoła narodów lub w ich podsumowaniu.

Jako redakcja mamy świadomość, że większość prezentowanych wypowiedzi papieskich już było publikowanych zarówno w L’Osservatore Romano, jak również w tematycznych zbiorach: o apostołach, o Roku św. Pawła czy o modlitwie. Niektóre z nich są jednak mało znane i pozostają rozproszone, zwłaszcza homilie i rozważania przed modlitwą Anioł Pański. Ich zebranie w jednym tomie wokół liturgicznych uroczystości i świąt apostolskich przyczyni się z pewnością, mamy taką nadzieję, w lepszym poznaniu świętych apostołów Piotra i Pawła dzięki pogłębionej refleksji papieża Benedykta XVI / Ks. dr Andrzej Demitrów, redaktor serii Mystagogia Benedicti

Obecny tom serii Mystagogia Benedicti jest w całości poświęcony wypowiedziom papieża Benedykta XVI o Maryi, Matce Bożej. O ile dotychczasowe publikacje w naszej serii ograniczały się do wybranego okresu liturgicznego lub jego części, to wraz z obecnym tomem sięgamy po rozważania, homilie i przemówienia papieża-seniora, które wygłosił w uroczystości, święta i wspomnienia maryjne lub w ich bezpośredniej bliskości czasowej albo też przy okazji nawiedzenia konkretnego sanktuarium. Już w poprzednich tomach ukazały papieskie teksty na dwie uroczystości maryjne: Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny (zob. Adwent, 2 wydanie, s. 133-186), oraz Świętej Bożej Rodzicielki Maryi (zob. Boże Narodzenie, s. 163-269). Należą one do najważniejszych uroczystości maryjnych w roku liturgicznym, wpisując się jednocześnie integralnie w czas Adwentu i Bożego Narodzenia. Zainteresowanych czytelników odsyłamy do odpowiednich tomów, nie powtarzając publikowanych dotychczas treści. W obecnym tomie naszym zamiarem jest możliwie kompletne zebranie pozostałych wypowiedzi papieża Benedykta XVI o Maryi i zestawienie ich w porządku kalendarza liturgicznego.

Publikację rozpoczynają dwa teksty o szczególnym znaczeniu: pierwszej papieskiej modlitwy maryjnej, wypowiedzianej w Bazylice Matki Bożej Większej podczas nawiedzenia tejże bazyliki przez Benedykta XVI, w celu oddania czci Maryi, czczonej w ikonie Salus Populi Romani (7 maja 2005 r.), oraz rozważanie wygłoszone przez papieża w języku niemieckim podczas nabożeństwa majowego w Campo Santo Teutonico (24 maja 2005 r.). Oba teksty pochodzą z pierwszych tygodni jego pontyfikatu i stanowią pierwodruki w języku polskim.

Następnie prezentujemy rozważania i przemówienia Benedykta XVI związane ze wspomnieniem NMP z Lourdes, które przypada 11 lutego. Ranga tego wspomnienia i papieskich wypowiedzi, między innymi w postaci okolicznościowego listu, wiąże się z przypadającym w tym dniu Światowym Dniem Chorego, który w Watykanie jest szczególnie uroczyście obchodzony poprzez sprawowaną mszę świętą z udziałem chorych i specjalne przesłanie ojca świętego podczas spotkania z nim. Dodatkowo zamieszczamy też teksty z pielgrzymki Benedykta XVI do Lourdes (13-15.09.2008 r.), i wygłoszone tam rozważania, które podkreślają szczególną rolę tego miejsca maryjnych objawień.

W kolejnej części, poświęconej wspomnieniu NMP z Fatimy, które przypada 13 maja, publikujemy papieskie przemówienia wygłoszone w tym mieście podczas pielgrzymki Benedykta XVI do Portugalii (12-13.05.2010 r.), które zawierają mocne przesłanie dla zrozumienia aktualności objawień Matki Bożej z 1917 r. Kontekst tej pielgrzymki wpisywał się w trwający wówczas Rok Kapłański, podczas którego właśnie w Fatimie ojciec święty zawierzył Matce Bożej wszystkich kapłanów całego Kościoła. Im też pozostawił w tym miejscu ważne orędzie dla realizacji powołania w trudnych czasach XXI wieku.

Bardzo szczególny charakter zawierają rozważania papieskie wygłoszone w święto Nawiedzenia NMP. W tym dniu, przez cały swój pontyfikat, papież Benedykt XVI, naśladując swego poprzednika, św. Jana Pawła II, uczestniczył w nabożeństwie różańcowym w Ogrodach Watykańskich, które wieńczył medytacją maryjną nad biblijną sceną Nawiedzenia (por. Łk 1,39-55). W obecnym tomie Mystagogii Benedicti publikujemy wszystkie medytacje ojca świętego, z których większość ukazuje się po raz pierwszy w języku polskim. Dołączamy do nich, ze względu na omawiany tekst ewangeliczny, katechezę papieską na temat Magnificat, która podsumowywała cykl rozważań papieskich o psalmach Liturgii Godzin.

Na święto NMP Matki Kościoła, przypadające w poniedziałek po Zesłaniu Ducha Świętego, prezentujemy wypowiedzi papieskie z różnych okazji i okoliczności, w których wspólnym mianownikiem było uczczenie Maryi jako Matki Kościoła. Podobny charakter mają rozważania zebrane wokół wspomnienia Niepokalanego Serca NMP, które zostały wygłoszone przez Benedykta XVI podczas jego pielgrzymowania do swego rodzinnego kraju (Monachium – Bawaria), do sanktuarium maryjnego w Etzelsbach (Niemcy) i w podsumowaniu rekolekcji watykańskich.

Na specjalną uwagę zasługują teksty homilii i rozważań, jakie pozostawił papież-emeryt z okazji uroczystości Wniebowzięcia NMP – 15 sierpnia. Rokrocznie Benedykt XVI celebrował w tym dniu mszę świętą w kościele parafialnym Castel Gandolfo, z okolicznościową homilią, a następnie, podczas modlitwy Anioł Pański, powracał do zasadniczych treści tej przepięknej uroczystości. Ojciec święty pozostawił tym samym bogate nauczanie o prawdzie Wniebowzięcia Maryi, do którego dołączyliśmy w tym zbiorze jedną z katechez środowych, również w tej tematyce. Podobnie jak w przypadku Święta Nawiedzenia, niektóre z homilii stanowią pierwodruki w języku polskim.

W ramach kolejnych świąt i uroczystości maryjnych: NMP Królowej i NMP Częstochowskiej podajemy rozważania papieskie wygłoszone z okazji tych dni, a zwłaszcza przepiękną katechezę na temat wiary podczas pielgrzymki Benedykta XVI do Polski na Jasnej Górze (26.05.2006 r.).

Podobny charakter utrwalenia przesłania papieskiego mają publikowane w kolejnej części homilie ojca świętego na święto Narodzenia Matki Bożej (8 września), wspomnienie Imienia Maryi (12 września) i wspomnienie Matki Bożej Bolesnej (15 września), które Benedykt XVI wygłosił w przypadające dokładnie w dniach pielgrzymowania do Mariazell (Austria), Cagliari (Sardynia), Brindisi i Viterbo (Włochy), oraz Lourdes (Francja), a także przy innych okazjach.

Godnym uwagi są także liczne rozważania papieskie wygłoszone z okazji wspomnienia Matki Bożej Różańcowej – 7 października, zwłaszcza podczas jego pielgrzymowania do Pompei (Neapol – Włochy), w których tak wyraźnie wybrzmiało głębokie przywiązanie Benedykta XVI do modlitwy różańcowej.

Zestawienie przemówień obecnego maryjnego zbioru wieńczą homilie papieskie i modlitwy na wspomnienie Matki Bożej z Loreto – 10 grudnia, z których na szczególną uwagę zasługują słowa skierowane do pielgrzymów w Loreto (Włochy), oraz do czcicieli Matki Bożej z Guadalupe w dzień jej wspomnienia – 12 grudnia.

Ostatnią część niniejszego tomu stanowią teksty maryjne Benedykta XVI z jego encyklik i adhortacji, które nie są wprawdzie przemówieniami, ale uznaliśmy je za właściwe, najczęściej modlitewne, podsumowanie papieskiego nauczania o Maryi. Są to jego bardzo osobiste, a zarazem głęboko biblijne i teologiczne rozważania i modlitwy, którymi podprowadził wszystkich wierzących do osobowego wzorca przyjętej miłości, nadziei i wiary, jakim jest Maryja. Możemy Ją naśladować i jej powierzyć siebie w dziecięcym zaufaniu. Należy dopowiedzieć, że do dyptyku encyklik: Deus caritas est i Spe salvi, dołączyliśmy również maryjne zwieńczenie encykliki Lumen fidei papieża Franciszka. On sam otwarcie przyznał, we wstępie dokumentu, że Benedykt XVI „prawie skończył pracę nad pierwszym szkicem encykliki o wierze. Jestem mu za to głęboko wdzięczny i w duchu Chrystusowego braterstwa przejmuję jego cenne dzieło, dodając do tekstu kilka przemyśleń" (Lumen fidei 7). Dlatego przyjęliśmy ten maryjny tekst jako ukoronowanie maryjnego przepowiadania papieża-emeryta.

W imieniu redakcji pozostaje wyrazić życzenie, aby z tego ogromnego skarbca papieskiego przepowiadania o Maryi, a zwłaszcza z osobistego świadectwa dziecięcego oddania się Benedykta XVI Matce Bożej, każdy czytelnik mógł zaczerpnąć umocnienie w pielgrzymce wiary do Domu Ojca, w której Niepokalana Dziewica nam wszystkim przewodzi / Ks. dr Andrzej Demitrów, redaktor serii Mystagogia Benedicti

Kolejny tom papieskich rozważań w Roku Liturgicznym zawiera teksty napisane i wygłoszone przez Benedykta XVI w związku z okresem Wielkiego Postu. To bardzo ważny czas w życiu całego Kościoła i każdego chrześcijanina, w którym wspólnotowo podjęta pokuta staje się drogą nawrócenia i wewnętrznej odnowy. Stąd też wypowiedzi papieskie są tak liczne i tematycznie ukierunkowane przez stosunkowo krótki, ale bardzo intensywny czas pokutnej „czterdziestnicy”.

Tę szczególną rolę Wielkiego Postu Benedykt XVI podkreślał przede wszystkim poprzez doroczne orędzie, publikowane kilka miesięcy wcześniej, którego tematyka służyła umocnieniu całego Kościoła w pokutnych wysiłkach na drodze nawrócenia. W ciągu całego swego pontyfikatu papież podjął w tych orędziach istotne kwestie życia według Ewangelii, z mocnym osadzeniem zasadniczego przesłania w realiach aktualnych problemów Kościoła i świata. W niniejszej publikacji tekstów Benedykta XVI umieszczamy je w pierwszej części, według ich porządku chronologicznego, jako swoiste wprowadzenie w teologię wielkanocnej pokuty.

Drugą część zbioru papieskich rozważań stanowią teksty wygłoszone w Środę Popielcową, zarówno podczas przedpołudniowych audiencji generalnych, jak też w homiliach wieczornej celebracji Liturgii stacyjnej i Mszy świętej w Bazylice św. Sabiny. O ile katechezy tego dnia od strony treści były wyraźnym podjęciem głównego tematu aktualnego orędzia na Wielki Post, to w homiliach celebracji liturgii eucharystycznej papież pogłębiał istotne postawy i czyny pokutne, które stanowią czytelne świadectwo autentycznego nawrócenia chrześcijanina, zarówno w aspekcie osobistym, jak i wspólnotowym. Podobnie jak w orędziach wielkopostnych tak i tym razem został zachowany porządek chronologiczny wygłoszonych rozważań, zarówno w przypadku katechez z audiencji generalnych, jak i w homiliach ze mszy świętej Środy Popielcowej.

W części trzeciej wielkopostnej Mystagogii Benedicti zebraliśmy papieskie rozważania podczas południowej modlitwy Anioł Pański, wygłoszone w poszczególne niedziele Wielkiego Postu. Zawierają one bardzo syntetyczne i pogłębione zarazem wyjaśnienie czytań biblijnych, według ich kolejności zawartej w lekcjonarzu mszalnym. W ich zestawieniu kierowaliśmy się kolejnością liturgicznego porządku tego czasu, od pierwszej do piątej niedzieli wielkopostnej, a dopiero na drugim miejscu ich chronologicznym wygłoszeniem. Dodatkowo, w niektóre niedziele tego okresu Benedykt XVI odwiedzał parafie Wiecznego Miasta, bądź odbywał podróże apostolskie. Zawsze przy takiej sposobności wygłaszał homilię do czytań z danego dnia Wielkiego Postu, wprowadzając wiernych zgromadzonej wspólnoty w misteria tego świętego czasu. Przypuszczalnie z uwagi na ich lokalny charakter niektóre z tych tekstów nie zostały przetłumaczone w polskiej edycji L'Osservatore Romano. W tym wydaniu po raz pierwszy ukazują się one w języku polskim będąc tym samym pomocą w zrozumieniu i przyjęciu Słowa Bożego w tak ważnym okresie dla życia Kościoła.

W ostatniej, czwartej części tego zbioru zamieściliśmy trzy homilie Benedykta XVI wygłoszone w dni powszednie Wielkiego Postu, przy okazji podróży apostolskich i w rocznicę śmierci św. Jana Pawła II. Podobnie jak w przypadku niedzielnych homilii, tak również w słowie głoszonym w ciągu tygodnia celem papieskiego przepowiadania było wyjaśnianie fragmentów Pisma Świętego, które liturgicznie przypisane są do danego dnia, i ukazanie ich aktualności w codziennym powracaniu całym sercem do Boga.

Dziękując za życzliwe przyjęcie dotychczas opublikowanych tomów Mystagogii Benedicti życzymy owocnego zgłębiania i podjęcia Chrystusowego orędzia wzywającego nas do ciągłego nawracania się. Niech niniejsza publikacja będzie dla wszystkich czytelników dodatkowym wsparciem i umocnieniem na drodze wielkanocnej pokuty / Ks. dr Andrzej Demitrów, redaktor serii Mystagogia Benedicti

Prezentując w obecnym tomie Mystagogii Benedicti teksty papieskie dotyczące Wielkiego Tygodnia, pragniemy zwrócić uwagę na kilka cech charakterystycznych w tym zbiorze.

Po pierwsze, pierwotny zamysł mistagogicznej serii opiera się na rozważaniach wygłoszonych przez papieża Benedykta XVI podczas coniedzielnej modlitwy Anioł Pański. W przypadku Wielkiego Tygodnia jedynie rozważania Niedzieli Palmowej wpisują się w ten zamysł, z dodaniem koniecznego wyjaśnienia. Przez osiem lat pontyfikatu ojciec święty przewodniczył w tym dniu uroczystej Eucharystii, poprzedzonej procesją z palmami, ze szczególnie licznym udziałem młodzieży. Wygłaszał też okolicznościową homilię, która zawsze koncentrowała się na wyjaśnianiu Słowa Bożego w połączeniu z liturgią i życiem ludzi wierzących. Modlitwa Anioł Pański następowała bezpośrednio po celebracji, a w miejscu zwyczajnego rozważania papież kierował krótkie słowa pozdrowienia do poszczególnych grup pielgrzymów, uczestniczących w liturgii. Przytaczamy je w niniejszym zbiorze, koncentrując jednak uwagę czytelników na homiliach tych dni, które stanowią prawdziwe perły papieskiego nauczania.

Po drugie, w specyficzny klimat Hebdomada Sancta (Wielkiego Tygodnia), dobrze wpisują się homilie Benedykta XVI, które wygłosił w Wielki Poniedziałek, w związku z kolejnymi rocznicami odejścia do domu Ojca św. Jana Pawła II. Umieszczamy je w tym zbiorze ze względu na głębię rozważanych przez papieża w tym dniu tekstów Liturgii Słowa. W obecnym wydaniu z tych samych motywów dodajemy nieprzetłumaczoną wcześniej na język polski homilię podczas Mszy świętej w intencji zamordowanego tuż przed Wielkim Tygodniem 2008 r. arcybiskupa Mossulu, Paulosa Rahha.

Trzecim ważnym elementem papieskiego nauczania w tych świętych dniach jest audiencja ogólna w Wielką Środę. Od strony treści katechezy Benedykta XVI są przebogatą syntezą teologiczną Świętego Triduum i wprowadzeniem w Misterium Paschalne.

Na szczególną uwagę zasługuje Wielki Czwartek, kiedy papież dwukrotnie sprawuje Eucharystię: przed południem Mszę świętą Krzyżma, z odnowieniem przyrzeczeń kapłańskich, i wieczorem Mszę świętą Wieczerzy Pańskiej. Homilie wygłoszone podczas tych celebracji stanowią bezcenny wkład w rozumienie sakramentu kapłaństwa i Eucharystii.

W Wielki Piątek tradycyjnie papież nie głosił homilii podczas Liturgii Męki Pańskiej ale, zgodnie ze zwyczajem praktykowanym od czasów św. Pawła VI, przewodniczył wieczornej celebracji Drogi Krzyżowej w Koloseum, którą wieńczył krótką medytacją pasyjną. Przytaczając teksty papieskie z lat pontyfikatu Benedykta XVI, zdecydowaliśmy się na poprzedzenie ich słynnym już rozważaniem Drogi Krzyżowej z 25. marca 2005 r., które przygotował on będąc jeszcze kardynałem, na wyraźną prośbę św. Jana Pawła II, w ostatnich tygodniach jego życia. Szczególnym dopełnieniem rozważań wielkopiątkowych jest w naszym zbiorze wywiad z papieżem Benedyktem XVI, transmitowany przez pierwszy kanał włoskiej telewizji w programie Na Jego obraz. Pytania na temat Jezusa, prowadzonym przez Rosarię Carella.

Wielka Sobota pozostaje dniem wielkiej ciszy, w której papież nie wygłosił żadnego rozważania ani homilii. Publikujemy jednak w tym miejscu medytację, która – chociaż wygłoszona przy innej okazji, podczas nawiedzin i modlitwy przed Całunem Turyńskim (2 maja 2010) – stanowi zwieńczenie Wielkiego Tygodnia i ukazuje najgłębszy sens tajemnicy Wielkiej Soboty.

Jesteśmy świadomi, że, z liturgicznego punktu widzenia, prezentowany zbiór przemówień papieża Benedykta XVI na Wielki Tydzień wymaga kontynuacji ze względu na ciągłość Triduum Sacrum, które nie kończy się wraz Wielką Sobotą, ale osiąga swój szczyt w Wigilii Paschalnej i ma swe zwieńczenie w Niedzieli Zmartwychwstania. Wygłoszone przez papieża przy tych okazjach przemówienia w latach jego pontyfikatu, stanowią prawdziwe perły apostolskiego nauczania. Swoją objętością przekraczały one jednak znacznie wielkość przewidzianego tomu. Stąd podjęta od strony redakcyjnej decyzja o zebraniu homilii Wigilii Paschalnej i orędzi Niedzieli Zmartwychwstania w jedną całość z tekstami Oktawy Wielkanocy aż do Niedzieli Miłosierdzia. Ich wydanie w osobnym tomie, poświęconym papieskim przemówieniom z początku okresu Wielkanocnego, będzie kontynuacją obecnego zbioru przemówień z Wielkiego Tygodnia i Triduum Paschalnego / Ks. dr Andrzej Demitrów, redaktor serii Mystagogia Benedicti

Już od pięciu lat kontynuujemy publikację wypowiedzi papieża Benedykta w kluczu roku liturgicznego w ramach serii Mystagogia Benedicti, obdarzeni jego osobistym, papieskim błogosławieństwem. Po śmierci Benedykta XVI w ostatnim dniu roku 2022 waga jego słów jeszcze bardziej urosła i stanowią one bezcenne dziedzictwo Ludu Bożego. W to dziedzictwo wpisuje się kolejny tom zebranych papieskich przemówień, które zostały wygłoszone w ramach uroczystości i świąt Pańskich lub tematycznie wiążą się z ich tematyką. Niektóre spośród zebranych w tym zbiorze tekstów nie były wygłoszone w dniu wspomnienia liturgicznego, ale ze względu na komentarz do fragmentu, który Kościół daje w tym dniu w liturgii, zostały one włączone do tego tomu.

W omawianym zbiorze wypowiedzi przyjęliśmy klucz kolejności liturgicznej poszczególnych uroczystości i świąt, rozpoczynając od uroczystości Zwiastowania Pańskiego (25 marca). Warto zaznaczyć, że omawiany przez Benedykta XVI na tę okoliczność tekst ewangelii o Zwiastowaniu (sic!) (Łk 1,26-38), należy do klasycznych tekstów maryjnych, po które można sięgnąć w tomie adwentowym na uroczystość Niepokalanego Poczęcia NMP – 8 grudnia (Mystagogia Benedicti. Adwent, Biskupów 2019, wyd. 2 zmienione i poszerzone s. 135-186), jak również w całym tomie poświęconym Matce Bożej (Mystagogia Benedicti. Uroczystości, święta i wspomnienia Najświętszej Maryi Panny, Biskupów 2022). Jednak kontekst uroczystości Zwiastowania Pańskiego prowadzi refleksję papieską bardziej w kierunku tajemnicy osoby Syna Bożego, Jezusa Chrystusa i przyjęcia Go. Faktem jest to, że doskonałym wzorcem w tym względzie pozostaje Maryja, której Fiat dało początek wypełnienia się tajemnicy zbawienia.

Kolejny rozdział omawianej publikacji jest poświęcony świętu Jezusa Chrystusa, Najwyższego i Wiecznego Kapłana, które liturgicznie przypada w czwartek po uroczystości Zesłania Ducha Świętego. Przy jego opracowaniu pojawiła się obiektywna trudność, ponieważ to stosunkowo „młode” święto zostało ustanowione już po pontyfikacie Benedykta XVI, na wyraźną prośbę polskiego episkopatu, a więc obejmuje ono tylko Kościół katolicki w Polsce. To oznacza, że papież nie wygłosił bezpośrednio żadnego rozważania w związku z tym dniem. Wychodząc jednak od czytań biblijnych Liturgii Słowa tego święta, przeprowadziliśmy kwerendę wypowiedzi papieskich, które dotyczyły tekstów przewidzianych na ten dzień. Są to zasadniczo rozważania z katechez Benedykta XVI, wygłoszonych podczas audiencji środowych, które koncentrowały się na konkretnym psalmie czy fragmencie ewangelii. Natomiast zainteresowanych tematyką kapłaństwa u papieża Benedykta odsyłamy do jego homilii z Mszy świętych krzyżma (Mystagogia Benedicti. Wielki Tydzień, Biskupów 2021, wyd. 3 poszerzone, s. 129-174), jak również do specjalnego tomu kapłańskiego, który planujemy wydać w przyszłości.

Godnym choćby krótkiej wzmianki jest następny rozdział obejmujący rozważania na uroczystość Trójcy Przenajświętszej. Wśród nich znalazły się nie tylko medytacje przed modlitwą Anioł Pański, ale także homilie wygłoszone przez papieża, spośród których część stanowią pierwodruki w języku polskim.

Najobszerniejszy rozdział w tym tomie Mystagogii jest poświęcony uroczystości Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej, popularnie nazywanej Bożym Ciałem. Warto zaznaczyć, że za czasów pontyfikatu papieża Benedykta, choć we Włoszech sama uroczystość już była celebrowana w niedzielę, to papieska celebra wraz z procesją tradycyjnie odbywała się wieczorem w czwartek po niedzieli Trójcy Przenajświętszej. Stąd papieski dwugłos: homilii uroczystości w czwartek i rozważania przed modlitwą Anioł Pański w niedzielę następującą. Do tych licznych wypowiedzi dołączyliśmy także bogatą spuściznę papieskich przemówień w Roku Eucharystii, który wprawdzie ogłosił i zainaugurował św. Jan Paweł II, ale zakończył już Benedykt XVI w październiku 2005 roku. Wśród nich szczególnie pragniemy gorąco polecić eucharystyczne spotkanie i dialog papieża Benedykta z dziećmi. Kierując się wciąż kryterium tematycznym dołączyliśmy także inne wypowiedzi papieża o Eucharystii, aż po jego list o tłumaczeniu słów pro multis w Modlitwach Eucharystycznych (14 kwietnia 2012 r.), i jego osobiste podziękowania za życzenia z okazji 65. rocznicy święceń kapłańskich.

Osobny rozdział poświęcony jest uroczystości Najświętszego Serca Pana Jezusa, w którym znalazły się rozważania papieskie i homilie wygłoszone w samym dniu uroczystości bądź tematycznie związane z kultem Serca Bożego. Na szczególną uwagę zasługuje homilia wygłoszona przez Benedykta XVI na zakończenie Roku Kapłańskiego, które przypadło w uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa (11 czerwca 2010), jak również okolicznościowy list do przełożonego generalnego Towarzystwa Jezusowego z okazji 50. rocznicy ogłoszenia Encykliki Haurietis aquas.

Stosunkowo niewielki, choć bogaty w treść, pozostaje rozdział z tekstami na święto Przemienienia Pańskiego (6 sierpnia). Osoby zainteresowane tematyką czytań tego święta mogą sięgnąć po opublikowane już teksty papieskie na Wielki Post, w których można zapoznać się z rozważaniami Benedykta XVI na 2. Niedzielę Wielkiego Postu (Mystagogia Benedicti. Wielki Post, Biskupów 2020, s. 183-217).

Obszerniejszy rozdział jest poświęcony świętu Podwyższenia Krzyża św., w którym zamieszczamy nie tylko homilie i rozważania papieskie wygłoszone w bezpośredniej bliskości tegoż święta, ale także katechezy Benedykta XVI do tekstu Pawłowego hymnu o kenozie i wywyższeniu Chrystusa (Flp 2,6-11). Fragment ten będący streszczeniem istoty tajemnicy Krzyża, należy integralnie do Liturgii Słowa tego święta.

Po krótkim rozważaniu na święto rocznicy poświęcenia Bazyliki Laterańskiej zwieńczeniem obecnego tomu jest rozdział poświęcony uroczystości Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata. Zasadniczym trzonem tego rozdziału pozostają homilie papieskie i rozważania wygłoszone w samą uroczystość podczas mszy świętej lub przed modlitwą Anioł Pański. Dołączyliśmy także teksty tematycznie związane z tą uroczystością, a zwłaszcza katechezy Benedykta XVI do tekstów biblijnych, które wchodzą w skład czytań Liturgii Słowa na poszczególne lata (A, B, C).

Pozostaje mieć nadzieję, że tak zebrane nauczanie papieża-teologa zostanie dobrze przyjęte przez liczne już grono czytelników serii Mystagogii Benedicti i posłuży coraz głębszemu rozumieniu i uczestnictwu w Misterium Chrystusa i Kościoła / Ks. dr Andrzej Demitrów, redaktor serii Mystagogia Benedicti

Publikacja kolejnego już tomu w serii Mystagogia Benedicti, wymaga szczególnego wprowadzenia, aby jego lektura była bardziej pogłębiona, a tym samym bardziej owocna dla czytelnika. Czynimy to ze względu na kontynuację zeszłorocznego tomu uroczystości i oktawy Narodzenia Pańskiego. Już wtedy zapowiadaliśmy przygotowanie obecnego zbioru wypowiedzi papieża Benedykta XVI, poświęconego drugiej części Świąt Bożego Narodzenia: Objawieniu Pańskiemu. Ten podział na dwa oddzielne tomy okazał się konieczny ze względu na ogromną ilość zebranego materiału z niemal siedmioletniego papieskiego posługiwania.

Drugi motyw, który wymaga wyjaśnienia, wiąże się z zawartością tego zbioru. Pierwotny zamysł całej serii dotyczył zebrania wypowiedzi papieskich do czytań z niedzieli lub z uroczystości, zasadniczo wygłoszonych podczas południowej modlitwy Anioł Pański. Podczas bardziej pogłębionej kwerendy nad tekstami okazało się, że ojciec święty, zwłaszcza podczas wizyt duszpasterskich i pielgrzymek apostolskich, często korzystał ze sposobności i wygłaszał homilię lub rozważanie, najczęściej komentując czytania danej niedzieli i uroczystości. To sprawiło, że nasz pierwotny zamysł został poddany korekcie, otwierając się na wiele innych wypowiedzi Benedykta XVI, komentujących lub przynajmniej nawiązujących do Słowa Bożego danego okresu liturgicznego. Niejednokrotnie papież przemawiał aż dwukrotnie danego dnia, podczas Mszy świętej i podczas modlitwy południowej, za każdym razem komentując Słowo z dnia. Również ten fakt postaraliśmy się uwzględnić w prezentowanym, kolejnym tomie Mystagogii Benedicti, zachowując w tym przypadku ciągłość chronologiczną i zestawiając obok siebie homilię i rozważanie z modlitwy południowej danego dnia.

Jak zostało wyżej wspomniane, treściowo omawiany tom obejmuje czas Objawienia Pańskiego okresu Bożego Narodzenia. Jednak rozważania z samej uroczystości, nazywanej w Polsce popularnie „Świętem Trzech Króli”, poprzedzają trzy medytacje papieskie, wygłoszone w II niedzielę po Uroczystości Narodzenia Pańskiego. Mówiąc obrazowo, niedziela ta stanowi swoistą przełęcz pomiędzy dwoma wielkimi szczytami tego okresu liturgicznego: Narodzenia Pańskiego i Epifanii. Ze względu na specyficzny charakter treści tej niedzieli, te medytacje w niniejszym zbiorze jako swoiste preludium do samej uroczystości Objawienia Pańskiego.

Kolejną część, najobszerniejszą, stanowią homilie podczas Mszy świętej i rozważania wygłoszone przed modlitwą Anioł Pański w uroczystość Objawienia Pańskiego. To nadzwyczaj obfite nauczanie papieskie postanowiliśmy, w dodatku do tego rozdziału, wzbogacić o treściowo tożsame homilie, rozważania i przemówienia Benedykta XVI wygłoszone podczas XX Światowych Dni Młodzieży w Kolonii, których motto stanowiło zdanie Mędrców ze Wschodu, wyjęte z Ewangelii przewidzianej na Uroczystość Objawienia Pańskiego: „Przybyliśmy oddać Mu pokłon” (Mt 2,2). Chociaż te przemówienia zostały wygłoszone w innym kontekście czasowym, to ich znaczenie jest nie do przecenienia dla kształtowania postaw ludzi wierzących, w oparciu o Słowo Boże i Liturgię przedłużoną w modlitewne trwanie na adoracji Pana Jezusa w Najświętszym Sakramencie. Prezentując je w tym miejscu pragniemy też ocalić od zapomnienia bezcenne treści papieża-oranta, które pozostawił jako zadanie dla ludzi młodych w pamiętnym spotkaniu w Kolonii.

Podobnie obszerną część obecnego tomu stanowią homilie i rozważania papieskie z Niedzieli Chrztu Pańskiego. W tym dniu Benedykt XVI kontynuował zwyczaj św. Jana Pawła II udzielania sakramentu chrztu świętego dzieciom w Kaplicy Sykstyńskiej. Przy tej sposobności wygłaszał prawdziwie mistagogiczne homilie, które mogą stanowić cenną pomoc dla każdego wierzącego w odnowieniu łaski tego sakramentu. Również w tej części dołączamy tekst wygłoszony przez papieża w innym dniu,

ale za to w znaczącym miejscu: przypuszczalnego chrztu Pana Jezusa w Betanii za Jordanem, podczas jego pielgrzymowania do Ziemi Świętej (10 maja 2009).

Kolejną część zebranych papieskich tekstów stanowią homilie i przemówienia wygłoszone podczas Mszy Świętej lub nieszporów Święta Ofiarowania Pańskiego. Chociaż formalnie okres Bożego Narodzenia kończy się wraz z Niedzielą Chrztu Pańskiego, to jednak tematycznie święto to wiąże się z Bożym Narodzeniem, stanowi jego naturalne przedłużenie i zwieńczenie. Z woli św. Jana Pawła II Święto Ofiarowania Pańskiego jest zarazem Dniem Życia Konsekrowanego, stąd wszystkie wypowiedzi papieża były skierowane przede wszystkim do zgromadzonych na celebracji osób konsekrowanych.

Tradycyjnie już, jak w poprzednich tomach, zamieszczamy także, w kolejnej części, teksty papieskich katechez wygłoszonych podczas audiencji ogólnych w okresie Bożego Narodzenia, ale w bliskości Objawienia Pańskiego. Są to prawdziwe, choć niewielkie w formie, traktaty teologiczne przybliżające współczesnemu człowiekowi prawdę o wcieleniu Syna Bożego.

Na ostatnią część niniejszego tomu składają się przemówienia papieskie podczas okolicznościowych spotkań z wiernymi miasta Rzymu. Oddają one niepowtarzalny klimat bezpośrednich kontaktów Benedykta XVI ze zwykłymi ludźmi, zwłaszcza z ubogimi, bezdomnymi i z dziećmi w szpitalu Polikliniki „Agostino Gemelli”. Większość tekstów w tej ostatniej części, podobnie jak dwie inne homilie: z Niedzieli Chrztu Pańskiego i Święta Ofiarowania Pańskiego, nie była dotychczas tłumaczona na język polski. Mamy nadzieję, że ich pierwodruk jak i cały tom poświęcony Objawieniu Pańskiemu przyczyni się do ożywienia naszej wiary, nadziei i miłości w codziennym przyjmowaniu Misterium wcielenia Syna Bożego w naszym życiu / Ks. dr Andrzej Demitrów, redaktor serii Mystagogia Benedicti

Prezentując w obecnym tomie serii Mystagogia Benedicti teksty papieskie na okres Bożego Narodzenia, pragniemy zwrócić uwagę na kilka istotnych cech tego zbioru, który doczekał się obecnie drugiego wydania w wersji poprawionej i rozszerzonej.

Podczas kwerendy w dostępnych materiałach wystąpień Benedykta XVI szybko okazało się, że bardzo wielka ilość jego przemówień na poszczególne dni tego okresu liturgicznego wymaga publikacji dwóch osobnych tomów. Pierwszy, który obejmuje Oktawę Bożego Narodzenia, czyli teksty od Mszy świętej w noc Narodzenia Pańskiego, 24 grudnia, do Uroczystości Świętej Bożej Rodzicielki, przypadające 1 stycznia, stanowi treść obecnej publikacji. Drugi tom natomiast obejmuje szeroko pojęty okres Epifanii, czyli wypowiedzi papieskie od Uroczystości Objawienia Pańskiego do Święta Ofiarowania Pańskiego.

Kolejną ważną cechą obecnego zbioru przemówień jest jego chronologia, bazująca na kolejnych dniach Oktawy Bożego Narodzenia. Sam dzień uroczystości Narodzenia Pańskiego obejmuje teksty wygłoszone zarówno podczas mszy świętej w nocy, jak też orędzie Urbi et orbi, tradycyjnie przekazywane zgromadzonym podczas modlitwy południowej Anioł Pański. Do tego zbioru włączyliśmy w tym miejscu homilię papieską, którą wygłosił w Betlejem, w Bazylice Narodzenia Pańskiego, podczas podróży apostolskiej do Ziemi Świętej. Uznaliśmy bowiem, że jej treść, bazująca na czytaniach z tej właśnie uroczystości, wprowadzi jeszcze głębiej w Misterium wcielenia Słowa Bożego.

Drugi dzień świąt Bożego Narodzenie to zarazem święto św. Szczepana, pierwszego męczennika, któremu niemal rokrocznie towarzyszyło słowo rozważania podczas tradycyjnej południowej modlitwy papieża. Również Niedziela Świętej Rodziny była dla Benedykta XVI sposobnością do podjęcia rozważania podczas tej właśnie modlitwy nad życiem ukrytym Zbawiciela. Podobnie i w tym przypadku włączamy do tej części papieską homilię wygłoszoną w Nazarecie, podczas wspomnianej wyżej podróży do Ziemi Świętej. W prezentowanym tutaj wydaniu uzupełnionym zamieszczamy dodatkowo przemówienia papieskie wygłoszone w Niedzielę Świętej Rodziny oraz orędzie skierowane do ks. kard. Antonio María Rouco Varela na tę okazję w 2011 r.

Ważną część obecnego zbioru stanowią słowa Benedykta XVI wieńczące rok kalendarzowy, w ramach I nieszporów z Uroczystości Świętej Bożej Rodzicielki. Były one wprowadzeniem do dziękczynnej pieśni Te Deum za miniony rok i zarazem podsumowaniem, z perspektywy wiary, najważniejszych wydarzeń ostatnich miesięcy w Kościele i na świecie. Niektóre z przemówień papieskich nie były dotychczas tłumaczone na język polski, stąd tym cenniejsze ich udostępnienie w kontekście wydania Mystagogii Benedicti. Podstawą przekładu był tekst w języku włoskim, w którym też papież wygłaszał rozważanie w Bazylice św. Piotra, dostępny obecnie na stronie internetowej Stolicy Apostolskiej.

Sam dzień Uroczystości Świętej Bożej Rodzicielki obfitował przede wszystkim w rokrocznie wygłoszone przez Benedykta XV homilie podczas Mszy świętej i następujące po niej rozważanie przed modlitwą Anioł Pański, wraz z życzeniami noworocznymi, wygłoszonymi w wielu językach. W obecnej publikacji przytaczamy razem homilie i rozważania z modlitwy południowej, w kolejności chronologicznej ,dołączając życzenia noworoczne w języku polskim.

Zwieńczeniem tego tomu w wydaniu uzupełnionym są nie tylko trzy katechezy Benedykta XVI, wygłoszone podczas audiencji ogólnych w środy, które przypadały na czas oktawy Bożego Narodzenia. Ich wymowa i znaczenie są szczególnie istotne dla wprowadzenia w Misterium wcielenia odwiecznego Słowa. Dodatkowo zamieszczamy polskie pierwodruki tekstów papieskich przemówień wygłoszonych do grup z różnych krajów, ofiarowujących okolicznościową choinkę do stajenki na Plac św. Piotra, jak również wystąpienia Benedykta XVI do dzieci i młodzieży z Włoskiej Akcji Katolickiej. Chociaż te spotkania odbywały się jeszcze w Adwencie, to ich charakter zadecydował o ich umieszczeniu w tomie poświęconym Bożemu Narodzeniu. Prawdziwym dopełnieniem obecnej edycji, poprawionej i poszerzonej, jest tekst papieski «Chrześcijanie bez kompromisów», publikowany 20 grudnia 2012 r. w «Financial Times» na prośbę angielskiej gazety z okazji Bożego Narodzenia i ukazania się książki o dzieciństwie Jezusa / Ks. dr Andrzej Demitrów, redaktor serii Mystagogia Benedicti

Na temat pontyfikatu papieża Benedykta XVI powstało już bardzo wiele publikacji, zarówno tych biograficznych, jak i porównawczych. Nieprzerwaną popularnością cieszą się też jego książki, które powstały przed pamiętnym dniem 19. Kwietnia 2005 r., jak również te z czasów posługi Piotrowej. Opracowane zostały zbiory jego środowych katechez, tematycznie podejmujących postacie apostołów i świętych, aktualne sprawy i życie Kościoła, jego wiarę i modlitwę. Ich popularność świadczy o stałym zainteresowaniu głębią myśli pasterskiej papieża-seniora, która pozostaje wciąż aktualna.

Spośród wygłoszonych wypowiedzi papieskich, cotygodniowe rozważania przed modlitwą południową Anioł Pański (w czasie wielkanocnym Regina caeli), były tymi, które najczęściej docierały medialnie do szerokiego kręgu słuchaczy i widzów. Już za pontyfikatu św. Jana Pawła II stanowiły one bezcenną sposobność spotkania papieża z wiernymi dla podjęcia aktualnych wydarzeń i głoszenia Dobrej Nowiny. Papież Benedykt XVI kontynuował ten zwyczaj, równocześnie nadając mu nowy kierunek. Za czasu jego pontyfikatu tematem wiodącym niedzielnego rozważania stał się tekst Liturgii Słowa, zwłaszcza Ewangelii, która przypadała w tym właśnie dniu. W ciągu niemal ośmiu lat jego pasterzowania Kościołowi powszechnemu, powstała przekazana prostym językiem bogata spuścizna biblijnego nauczania, które było skierowane do ogółu wiernych. Papież nie zatrzymywał się jednak tylko na samym tekście, ale umiejętnie potrafił powiązać istotne treści z przeżywanym aktualnie okresem Roku liturgicznego oraz z postawami, do których wzywa orędzie Ewangelii. W ten sposób Benedykt XVI był dla całego Kościoła prawdziwym mistagogiem, czyli człowiekiem wprowadzającym innych w przeżywanie Misterium Chrystusa i Kościoła. Sam będąc głęboko zanurzonym w to Misterium, potrafił innym wskazywać drogę, którą od wielu lat kroczył i którą nadal przemierza, obecnie w charakterze oranta klasztoru Mater Ecclesiae.

Taki charakter mistagogiczny miały także głoszone przez papieża homilie podczas mszy świętych, czy katechezy podczas audiencji ogólnych, bezpośrednio związane z okresami liturgicznymi. Nie był to wcale aspekt przypadkowy, jakby tylko naturalnie wypływający z pełnionej posługi nauczycielskiej Ojca Świętego. Godną podkreślenia nowością w tej działalności papieża jest fakt, że z własnej inicjatywy wprowadził on zwyczaj zapraszania wszystkich wiernych do udziału w I Nieszporach I Niedzieli Adwentu, a więc tej celebracji liturgicznej, poprzez którą Chrystus wprowadza cały Kościół w nowy Rok liturgiczny. Pierwsze takie zaproszenie miało miejsce 26. listopada 2005 r. Papieskie słowo do 1 Tes 5,23-24, wygłoszone podczas tych nieszporów w Bazylice św. Piotra, dotychczas nie przetłumaczone na język polski, było dla uczestników tego wydarzenia (wśród których był także piszący te słowa), prawdziwym wprowadzeniem w Misterium adwentowego oczekiwania. W pewnym sensie było ono też dla mnie, osobiście, patrząc z perspektywy minionych lat, szczególnym uwrażliwieniem na słowa Benedykta XVI, którymi nie przestawał zaskakiwać ludzi spragnionych głębi duchowej i poszukujących duchowego przewodnika w przeżywaniu Misterium wiary pośród trudnej nieraz codzienności.

Pomimo upływu lat, wspomniane wypowiedzi papieża-seniora nie straciły nic ze swej głębi i aktualności. Tym bardziej dziwi fakt, że te rozważania papieskie nie zostały dotychczas wydane całościowo, choć pozostają dostępne w rozproszonej formie w polskiej edycji L'Osservatore Romano i na stronach internetowych, według chronologii ich wygłoszenia. Stąd zrodził się zamysł, aby zebrać w formie książkowej teksty wygłoszone przez Benedykta XVI podczas niedzielnej modlitwy południowej, nie wykluczając innych wydarzeń o charakterze liturgicznym, idąc jednak nie ścieżką chronologiczną, ale posługując się kluczem mistagogii Roku liturgicznego. Tym samym zamierzamy rozpocząć serię Mystagogia Benedicti, rozpoczynając od Adwentu, poprzez kolejne okresy Roku liturgicznego.

W pierwszej części adwentowego tomu zamieściliśmy homilie oraz rozważania papieskie, wygłoszone podczas południowej modlitwy Anioł Pański w kolejne niedziele Adwentu. W drugiej części zebraliśmy rozważania związane z uroczystością Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, która w Rzymie ma szczególnie uroczysty charakter ze względu na tradycyjną już modlitwę i spotkanie papieża z wiernymi przed kolumną na Placu Hiszpańskim. W części trzeciej tego tomu znalazły się homilie i przemówienia, które Benedykt XVI wygłosił przez wszystkie lata pontyfikatu podczas celebracji nieszporów adwentowych i okolicznościowych spotkań głównie ze środowiskami uniwersyteckimi Rzymu. W części czwartej zamieściliśmy katechezy z audiencji generalnych, które były poświęcone bezpośredniemu przygotowaniu do Bożego Narodzenia. Choć ich charakter jest już wyraźnie świąteczny, to jednak decydujący kontekst pozostaje wciąż adwentowy, zwłaszcza w głębokich nawiązaniach do tekstów liturgicznych ostatnich dni Adwentu. W porównaniu z pierwszym wydaniem adwentowych rozważań, zostały dołączone homilie Benedykta XVI, wygłoszone w większości podczas wizytacji we wspólnotach parafialnych Wiecznego Miasta, które dotychczas nie były publikowane w języku polskim. Podstawą do ich przetłumaczenia były teksty w języku włoskim umieszczone na watykańskich stronach internetowych.

Pozostaje wyrazić życzenie, aby zebrane w ten sposób teksty papieża Benedykta XVI jeszcze bardziej pomogły wierzącym w Chrystusa odkrywać Jego obecność i żyć Jego tajemnicami w codzienności / Ks. dr Andrzej Demitrów, redaktor serii Mystagogia Benedicti

Kolejny tom serii Mystagogia Benedicti, poświęcony Uroczystości Zmartwychwstania Pańskiego wraz z Oktawą Wielkanocy, na­leży do szczególnych spośród dotychczas opublikowanych. Zrozumiałym jest fakt, że są to najuroczystsze dni w Roku Liturgicznym. Stąd też zgromadzone przepowiadanie papieża Benedykta XVI jest szczególne i tak bogate, że wymagało osob­nego tomu i wyodrębnienia go z okresu wielkanocnego. Należy przy tym zauważyć, że prezentowany zbiór stanowi równocześnie bezpośrednią kontynuację tomu Mystagogii na Wielki Tydzień i Triduum Paschalne (1. wyd. 2019 r.), który kończy się przejmu­jącym rozważaniem papieskim na Wielką Sobotę przed Całunem Turyńskim (Wielki Tydzień, s. 272-276). Dokonując podziału prze­mówień papieskich kierowaliśmy się bardziej kryterium praktycz­nym niż liturgicznym, który sugerowałby włączenie wystąpień papieża podczas Wigilii paschalnej do poprzedniego tomu.

Pierwszą część obecnego zbioru stanowią homilie Benedykta XVI wygłoszone podczas celebracji Mszy Świętej Wigilii Paschalnej i jedna jego homilia z Mszy Świętej Uroczystości Zmartwychwstania Pańskiego (12 kwietnia 2009 r.). Należy jednak dopowiedzieć, że pierwsza z nich, prezentowana w tym tomie, poprzedza bezpośrednio moment odejścia do domu Ojca św. Jana Pawła II, gdy Benedykt XVI, jeszcze jako kard. Joseph Ratzinger, przewodniczył Mszy Świętej Wigilii Paschalnej (26 marca 2005 r.). Podobnie jak w przypadku rozważania Via Crucis z Wielkiego Piątku (25 marca 2005 r.), w tomie Wielkiego Tygodnia (s. 211-242), tak i w obecnej publikacji zadecydowała bliskość czasowa wygłoszonej homilii paschalnej na kilka tygodni przed wyborem kard. Ratzingera na stolicę św. Piotra.

Kolejna część zawiera papieskie orędzia wielkanocne, poprze­dzające błogosławieństwo Urbi et orbi, wygłoszone w Uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego. Ich treść stanowi bezcenne świa­dectwo przenikliwego spojrzenia papieża na sytuację świata widzianą z perspektywy paschalnej Jezusa Chrystusa. Do tej ob­szernej części przemówień dnia Zmartwychwstania Pańskiego zdecydowaliśmy się dołączyć dwie homilie paschalne wygłoszone przez Benedykta XVI w Jerozolimie podczas jego pielgrzymki do Ziemi Świętej. Ich obecność w tym miejscu tłumaczy się pra­gnieniem ocalenia od zapomnienia tak ważnego głosu następcy apostoła św. Piotra, który rozbrzmiewał w miejscu związanym historycznie z wydarzeniami Paschy Jezusa Chrystusa.

Równie ważną, choć mniej obszerną część obecnego zbio­ru, stanowią rozważania wygłoszone przed modlitwą Regina Caeli w poniedziałek w Oktawie Wielkanocy, tradycyjnie nazy­wanym drugim dniem Wielkanocy. Bogactwo myśli o tajemnicy Zmartwychwstania, jaką dzielił się Benedykt XVI, szczególnie w tym dniu wiązało się ze świadectwem Kościoła, który nie prze­staje głosić wszystkim narodom radosnego orędzia paschalnego o zbawieniu każdego człowieka. Warto w tym miejscu przypomnieć, że papież miał zwyczaj dopowiadania, po modlitwie południowej, kilku zdań w języku polskim, podobnie jak to czynił w najbar­dziej znanych językach: francuskim, angielskim, hiszpańskim i niemieckim. Przytaczamy je jako ważne świadectwo wyróżnienia i szacunku, jakim darzył Benedykt XVI rodaków swego „umiłowa­nego poprzednika”, jak zwykł on nazywać św. Jana Pawła II.

Na szczególną uwagę w obecnym tomie zasługują zebrane wy­stąpienia papieskie podczas audiencji generalnej, tradycyjnie wy­głaszane w środę w Oktawie Wielkanocy. Stanowią one, od strony treści, niewielkie traktaty teologiczne o Wielkanocy, przygoto­wane na poziomie słuchaczy, w których Benedykt XVI omawiał szczegółowo świadectwa apostolskie o Zmartwychwstaniu Pana Jezusa podkreślając jego znaczenie dla całego Kościoła i świata. Podobnie jak w przypadku rozważań przed modlitwą Regina Caeli, tak również podczas audiencji generalnych ojciec święty zwracał się po polsku do zgromadzonych pielgrzymów, najczęściej stresz­czając wygłoszoną katechezę i pozdrawiając poszczególne osoby w kontekście aktualnych wydarzeń.

Kolejna część prezentowanego zbioru zawiera rozważa­nia wygłoszone przed modlitwą Regina Caeli w Drugą Niedzielę Wielkanocną, czyli w Święto Miłosierdzia Bożego oraz papie­ską homilię podczas Mszy Świętej beatyfikacyjnej Jana Pawła II (1 maja 2011 r.). Choć jej tekst jest znany z różnych dotychczaso­wych publikacji, to przytaczamy ją w tym miejscu dla przypomnie­nia tak ważnych słów Benedykta XVI o Bożym miłosierdziu, wraz ze specjalnymi pozdrowieniami do Polaków, wypowiedzianymi w naszym języku.

Ostatnia część zawiera inne homilie i rozważania wielkanocne, które zostały wygłoszone w bezpośredniej bliskości uroczystości Zmartwychwstania Pańskiego bądź w miejscach, w których historycznie dokonało się Misterium Paschalne. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują: homilia podczas Mszy Świętej w trzecią rocznicę śmierci Jana Pawła II (2 kwietnia 2008 r.); homilia wygłoszona podczas pielgrzymowania do Stanów Zjednoczonych (17 kwietnia 2008 r.), oraz inne rozważania i przemówienia z pielgrzymki do Ziemi Świętej (12-15 maja 2009 r.). Omawiany zbiór wieńczą trzy zna­czące homilie papieskie z 2. tygodnia Wielkanocnego. Pierwsza z nich została wygłoszona przez Benedykta XVI podczas Mszy Świętej z okazji jego 85. urodzin i rocznicy chrztu (16 kwietnia 2012 r.). W niej wątki osobiste przeplatają się z przykładami świętych, którzy towarzyszyli papieżowi od jego urodzin i chrztu zarazem, który miał miejsce w tym samym dniu po Wigilii Paschalnej Wielkiej Soboty. Druga homilia, z czwart­ku 2 tygodnia okresu wielkanocnego, została wygłoszona w nie­wielkim gronie w Kaplicy Redemptoris Mater podczas Mszy Świętej z udziałem Komisji Głównej organizacji VI Światowego Spotkania Rodzin w Meksyku (23 kwietnia 2009 r.); jej publikacja stanowi pierwodruk w języku polskim. Trzecia homilia, rów­nież z czwartku 2 tygodnia okresu wielkanocnego, jest impro­wizowanym rozważaniem do czytań z tego dnia, podczas Mszy Świętej koncelebrowanej z członkami Papieskiej Komisji Biblijnej (15 kwietnia 2010 r.).

Pozostaje wyrazić życzenie, aby każdy z czytelników pozwolił się prowadzić wielkiemu mistagogowi, jakim pozostaje papież Benedykt XVI, na głębiny osobistego spotkania z Panem Jezusem Zmartwychwstałym w Misterium Jego Paschy / Ks. dr Andrzej Demitrów, redaktor serii Mystagogia Benedicti